پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
191
پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )
توجّه به اين تنهايى در ميان راه و پس از شهادت مسلم ، باز حركت براى حكومت توضيحى مىيابد ؟ . . . . ، در جست و جوى تحليلى هستيم كه تمام سؤالها را پاسخ بگويد و تمام ابعاد را در نظر بگيرد و حتّى پس از شهادت را توضيح بدهد . . . . « 1 » مؤلّف در فراهم آوردن اين دفتر ، به متونى همانند : زيارت وارث ، تاريخ الخلفاى سيوطى ، بحارالانوار ، لهوف ، تاريخ طبرى ، ارشاد مفيد ، نهج البلاغه و كشف الغمّه استناد كرده است . 23 . كلّياتى دربارهء فُرسان الهَيجاء فرسان الهيجاء ، [ سواران نبرد ] تأليف عالم بزرگوار شيخ ذبيح اللّه محلّاتى ، در دو جلد و در شرح حالات اصحاب حضرت سيّد الشّهداء ( ع ) است . مؤلّف در مقدمهء كوتاه خود آورده است : امّا بعد چنين گويد بندهء شرمنده ذبيح اللّه بن محمّد علىّ بن علىّ اكبر بن اسماعيل المحلّاتى العسكرى - تجاوز اللّه عن جرائمهم - كه اين مختصر ، تاريخى است راجع به اصحاب خامس آل عبا - سيد الشّهداء ( ع ) - كه آن را به ترتيب حروف جمعآورى كردم ؛ به اميد اين كه شايد اين بضاعت مزجات در يوم لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُون ، دستگيرى از اين غريق بحر معاصى بنمايد ، هر چند ارباب قلم از محدّثين و مورّخين گوى سبقت ربودند و در اين موضوع اشباع كلام نمودهاند . فلذا مَثل حقير در اين زمينه ، مَثل آن پير زالى است كه با كلاف ريسمانى براى خريدارى يوسف حاضر شده باشد ، و ناميدم اين مختصر را به « فرسان الهيجاء » در تراجم اصحاب سيّد الشّهداء و على اللّه التّوكّل و به الاعتصام . « 2 » جلد اوّل اين مقتل فارسى ، شامل شرح احوال يكصد و چهل تن از اصحاب حضرت سيّدالشّهداء ( ص ) است كه به ترتيب حروف الفبا از ابوثمامة الصّائدى شروع و به عمّار بن حسّآن الطّائى ختم مىگردد و مؤلّف به سال 1384 ه . ق از تأليف آن فراغت يافته است . جلد دوم آن ، حاوى احوالات نود نفر ديگر از اصحاب امام ( ع ) است كه از عمارة بن ابى سلامة الهمدانى آغاز و به يزيد بن مهاجر پايان مىپذيرد ، و جمعاً شرح احوال دويست و سى
--> ( 1 ) . همان ، ص 55 - 59 . ( 2 ) . فرسان الهيجاء ، ص 2 .