پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
180
پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )
« قصص » مطرح مىكند . مثلًا در سورهء غافر مىفرمايد : « ولقد ارسلنا رسلًا مِن قبلِكَ منهم مَن قَصَصْنا عليك » ( غافر / 78 ) و در سورهء نساء « ورسلًا قد قَصَصْناهم عليك من قبل » ( نساء / 164 ) و نيز در سورهء هود مىفرمايد « وِكُلًا نَقُصُّ عَليكَ مِن انْباءِ الرّسل مَا نُثَبِّتُ به فُؤادَكَ » ( هود / 120 ) و حتى به پيامبر ( ص ) دستور مىدهد كه : « قصّهها » را براى مردم بيان كن كه بيانديشند « فاقصُص القَصَصَ لَعلَّهُمْ يَتَفَكَّرون » ( اعراف / 176 ) و . . . به هر حال واژهء « قصّه » به معناى تتبّع اثر و مراجعه به آثار و حوادث گذشته است ، و حادثهء كربلا و نهضت امام حسين ( ع ) يكى از بزرگترين قصّههاى تاريخ اسلام است كه بايد مورد توجّه و دقّت نظر قرار گيرد . . . . « 1 » البتّه بايد به اين مطلب نيز عنايت داشت كه كاربرد واژهء « قصّه » در فرهنگ قرآنى با كاربرد اين كلمه در فرهنگ فارسى ، تفاوت بسيار دارد و برداشت فارسىزبانان از « قصّه » يك برداشت اساطيرى و افسانهاى است . اگر اين مقتل به زبان عربى نوشته مىشد ، در حسن انتخاب نام كتاب هيچ ترديدى وجود نداشت . ولى هنگامى كه كتاب براى استفادهء فارسى زبانان نوشته مىشود ، بايد به اين مهم عنايت داشت كه « قصّه » در زبان فارسى ، مترادف با « افسانه » است ، و « افسانه » جنبهء غير واقعى و اساطيرى دارد ، و واقعهء شگرف عاشورا كه در صحنه صحنهء آن ، واقعيّت و حقيقت محض را مىتوان با تمام وجود ادراك و احساس كرد ، عارى از جنبههاى افسانهاى است ، و اگر به تدريج فرهنگ ارزشى عاشورا به مسايل غير واقعى و محرّف آلوده شده است ، به خاطر قرائت اسطورهاى از اين فرهنگ بالنده بوده است . به هر حال على رغم عنوان اين مقتل ارزشمند فارسى ، مطالب آن عموماً مستند به متون روايى و تاريخى متقن است و به همين خاطر است كه به زبان اردو و انگليسى نيز ترجمه شده است ، و اين خود نشان دهندهء اين واقعيّت است كه توانسته نياز مشتاقان مكتب حسينى را حتّى الامكان برآورده سازد و ترتيب موضوعات اين كتاب نيز بر اساس محور حركتهاى امام حسين ( ع ) و اهلبيت از مدينه تا مدينه بر جاذبههاى آن افزوده است . 1 - 20 . برگزيدههايى از « قصّهء كربلا » اين اثر ارزشمند ، حاوى مطالبى است كه در كمتر مقتلى ديده مىشود و ما مواردى از آنها را نقل مىكنيم :
--> ( 1 ) . همان ، ص 25 - 26 .