خاص بخشيده است و با نوآورى در تعبير ، راه را براى مرثيه سرايانى كه حقيقت را مىخواهند و سوز را ، نه سوز بدون حقيقت را ، باز كرده است ، از اين رو اين كتاب ، گشايندهء چشم‌اندازهاى روشن و منوّرى در پيش روى واعظان و مرثيه سرايان است ، و با اين همه جاى نقد و تصحيح هنوز باقى است . « 1 » و حجّة الاسلام و المسلمين سيّد مهدى لاجوردى حسينى در مقدّمهء خود بر اين مقتل ، يادآور شده است : مؤلّف انوار الشّهادة ، مؤخّر از مولى حسن بن محمّد على اليزدى الحائرى - ره - صاحب « مهيّج الاحزان » ( مقتل مشهور ) است . ايشان شاگرد جناب آقاى سيّد محمّد مجاهد - قدّس سرّه - بوده است . « 2 » و مؤلّف در پيش درآمد اين مقتل مىنگارد : اين حقير مدّتى مديد مطالعهء اخبار مراثى و تعزيهء سيّد الشّهداء ( ع ) نموده و از كتاب‌هاى زياد اصحاب ، احاديث تازهء معتبر ، بسيار تحصيل نموده كه غالب ذاكرين مطّلع نبودند و در مجالس كم مذكور مىشد ، و بسيار مؤثّر و محرّق قلوب شيعيان بود و چون هم خلق ، قاصر و اشتغال بندگانْ وافر ، پاره‌اى از آن احاديث را اين فقير در اين اوراق ذكر مىكنم به طريق اختصار تا شيعيان حيدر كرّار از آن منتفع شده ، اين فقير را در مجالس تعزيه به دعاى خير ياد و شاد نمايند . . . . « 3 » اين مقتل ، داراى سى و يك فصل است كه از فصل اوّل تا فصل بيست و سوم مربوط به حضرت سيّد الشّهداء ، شهداى كربلا و اهل حرم امام حسين ( ع ) است ، و از فصل بيست و چهارم تا سى و يكم به وفات حضرت رقيّه دختر پيغمبر ( ص ) ، وفات سلمان فارسى ، وفات ابوذر غفارى ، ذكر بعضى از سادات بنى حسن و شهادت ايشان در صحراى فخّ ، حكايت سديف شاعر و احمد سفّاح و قلع و قمع بنى اميّه ، احوال امام نهم محمّد تقى ، فضائل و احوالات شريفهء حضرت فاطمهء زهرا ( س ) و وفات صديّقهء كبرى ( س ) اختصاص يافته و براى هر يك از اين موضوعات ، بخش مستقلّى با عناوين ياد شده در نظر گرفته است .

--> ( 1 ) . انوار الشّهادة ، شيخ محمّد حسن بن على يزدى ، ص 5 . ( 2 ) . همان ، ص 7 . ( 3 ) . همان ، ص 10 .