« حاج ميرزا محمّد ارباب از اعاظم علماى قم و اكابر فقها و ادباى آن سامان ، و والد معظّم مرحوم حجّة الاسلام و المسلمين ميرزا محمّد تقى اشراقى ، خطيب فحل و واعظ شهير و نادر دوران در فنّ خطبه و سخنورى است و در تأسيس اين دانشگاه روحانى [ حوزه علميه ] با مرحوم آية اللّه حائرى همكارى شايانى نمود . . . . بسيارى از فضلاء و اساتيد قم و حوزه چون مرحوم آية اللّه فيض و ساير علماى قم نزد ايشان تلمّذ نموده‌اند . در سال 1341 ه ق از دنيا رحلت و در « شيخان » مدفون گرديد . صاحب طبع سليم و ذوق سرشارى بود . . . . « 1 » اين كتاب ، همان‌گونه كه از عنوانش پيدا است ، حاوى چهل حديث دربارهء عزادارى حضرت سيّد الشّهداء و نهضت كربلا است . اوّل ، متن كامل هر حديث را نقل مىكند ، سپس به ترجمهء آن مىپردازد و در پايان مطالبى را با عناوينى از قبيل : « بيان » ، « بيانات » و « تكمله » در شرح و بسط حديث يادآور مىشود . شيوهء نگارشى اين اثر چندان روان و ساده نيست و عدم رعايت ترتيب قرار گرفتن اجزاء جمله در جاى خود ، از ارزش نگارشى آن كاسته است . قرائت مرحوم ميرزا محمّد ارباب در اين اثر ، قرائت سنّتى و مبتنى بر احاديث و متون تاريخى ، از فرهنگ عاشورا است كه از جنبه‌هاى ارزشى نيز متأثر است . 1 - 10 . برگزيده‌هايى از اربعين حسينيّه مؤلّف محترم در مقدمهء اين كتاب ، ضمن انتقاد از برخى مقتل نويسان ، به پاره‌اى از مجعولات اشاره كرده است از جمله : بسا باشد كه ( ذاكرى ) اختراع سخنى كند و خود را مشمول حديث « مَنْ ابْكى فَلَهُ الجَنَّة » مىداند و به طول زمان همان حرف دروغ ، شيوعى در تأليفات جديده پيدا كند . . . . از وقايع معروفه كه در كتب جديده مضبوط و نزد اهل علم و حديث ، عين و اثرى از آن وقايع نيست عروسى قاسم در كربلا كه در كتاب « روضة الشّهدا » تأليف فاضل كاشفى نقل شده و شيخ طريحى كه از اجلّهء علماء معتمدين است از او نقل نموده ، و در كتاب « منتخب » مسامحات بسيارى نموده كه بر اهل بصيرت و اطّلاع پوشيده نيست ، . . . . مقتل ابى مخنف ، معروف در اين

--> ( 1 ) . كتاب الحجّة ، شيخ محمّد رازى ، ص 220 ؛ اربعين حسينيّه ، ص ج و د .