سيفى است باتر ، قمقام زخّار و صمصام بتّار نام نهادم كه لفظ با معنى موافق و اسم با مسمَّى مطابق باشد . تاريخ پايان كار تأليف اين اثر بزرگ ، بيست و پنجم ذى حجّهء سال 1304 ه ق مىباشد . 1 - 4 . شيوهء نگارشى قمقام زخّار و صمصام بتّار اين اثر به زبانى ساده نوشته شده و از شيوهء نثر منشيانه و متكلّفانه كاملًا ممتاز است . ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى صدر اعظم مقتول كه پرچمدار سبك ساده نويسى در عصر قاجاريّه است ، شيوهء نگارشى مرسوم دربارى را تغيير داد و با سبك ساده و دلنشين خود در نثر فارسى تحوّلى شگرف به وجود آورد و فرهاد ميرزا نيز با تأثيرپذيرى از همين شيوه ، تأليفات خود را سامان داده است . او اگر مىخواست مىتوانست آثار مكتوب خود را در شيوهء متكلّفانه ومصنوع در نهايت استادى و مهارت سامان دهد ولى با درك صحيحى كه از اين تحوّل بنيادين در نثر پارسى داشت ، حاضر نشد با مغلق‌گويى و دشوارنويسى ، مراتب فضل و كمال خود را به رخ اين و آن بكشد و بهرهء خوانندگان آثار خود را به حدّاقل برساند . مرحوم ملك الشّعراى بهار ، تحت عنوان نويسندگان ساده‌نويس ، از فرهاد ميرزا نام مىبرد و مىنويسد : از شاهزادگان فاضل و نويسنده بوده است . . . . « 1 » 2 - 4 . برگزيده‌هايى از قمقام زخّار و صمصام بتّار مرحوم فرهاد ميرزا در « ذكر توجّه حضرت خامس آل عبا از مدينه به جانب مكّه » مىنويسد : . . . سيّد بن طاوس و ابن اعثم بر آنند كه خروج آن جناب از مدينهء منوّره سيّم شعبان بود ، و ليكن جمهور محدّثين و مورّخين اتّفاق دارند كه حضرت يكشنبه بيست و هشتم رجب سنهء ستّين ، يك روز بعد از عبداللّه زبير توجّه فرموده ، روز جمعه سيّم شعبان به مكّهء معظّمه شرف نزول ارزانى داشته ، شعبان و شهر رمضان و شوّال و ذى القعده در آنجا اقامت نمود و روز سه‌شنبه ترويهء حج را مبدّل به عمرهء مفرده كرده ، به جانب عراق متوجّه شد . يزيد بن معاويه در رمضان اين سال كه از نهضت آن حضرت مطّلع شد وليد بن عُتبه را از حكومت مدينه معزول و عمرو بن الاشدق

--> ( 1 ) . سبك‌شناسى ، ج 3 ، ص 374 .