وى در روز عاشورا به ميدان رفت و اين رجز را خواند : انَا المعلّى و انَا بْنُ البَجَلى * دينى عَلَى دينَ حُسَيْنِ بْنِ عَلى اضْرِبُكُمْ بِصارِم لَمْ يَفَلِ * وَ اللَّهُ رَبّى حافِظِى مِنْ زَلَلِ وَ ناصِرى ثُمَّ مُزَكى عَمَلى * يَوْمَ مَعادى وَ بِهِ تَوَكُّلى « 1 » من معلَّى پسر بَجَلى هستم دين و آيين حسين بن على عليه السلام دارم با شمشير بّرنده شما را مىزنم پروردگار من خداست و مرا از لغزش‌ها حفظ مىكند و ياريم مىنمايد و در قيامت كارهايم را پاك خواهد كرد و توكل من به اوست . او سپس بر آن قوم حمله برد و پيوسته جنگيد و 24 تن از سپاه خصم را به خاك افكند . سرانجام دستگيرش كردند و نزد ابن سعد بردند . ابن سعد خطاب به او گفت : چه سرسختانه و نيكو مولايت [ حسين عليه السلام ] را يارى كردى ! سپس دستور داد او را به شهادت رساندند . « 2 » مقسط بن زهير تغلبى مقسط بن عبداللَّه بن زهير مقسط بن عبداللَّه تغلبى « 3 » مقسط بن عبدالله بن زهير بن حارث تغلبى از ياران على عليه السلام بود و در جنگ‌هاى جمل ، صفين و نهروان شركت جست . وى پس از شهادت على عليه السلام به جمع ياران امام حسن عليه السلام در آمد ولى هنگام هجرت آن بزرگوار به مدينه ، در كوفه ماند . زمانى كه امام حسين عليه السلام وارد كربلا شد ، مقسط همراه دو برادر خود قاسط و كردوس رهسپار آنجا گرديد و در شب دهم محرّم به صف ياران آن حضرت پيوست . « 4 » وى در روز عاشورا در مصاف با كوفيان به شهادت رسيد . « 5 » نام وى در منابع پيشين بجز « رجال طوسى » ، ( ص 80 ، در زيارات ) ذكر نشده است .

--> ( 1 ) . اكسير العبادات فى اسرار الشهادات ، ج 2 ، ص 342 . ( 2 ) . همان ؛ نيز اكليل المصائب : ص 166 ؛ تذكرة الشهداء : ص 132 . ( 3 ) . برخى از منابع او را مقسط بن ذهبى و يا بن زهير ناميده‌اند . ( عاشورا چه روزى است ، ص 253 ؛ آرامگاههاى خاندان پاك پيامبر ، ص 238 ) . ( 4 ) . فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 25 ؛ ذخيرة الدارين ، ص 222 ؛ مستدركات علم رجال الحديث ، ج 6 ، ص 232 ؛ ابصار العين ، ص 200 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الاسلامية . ( 5 ) . ابصار العين ، ص 200 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الاسلامية ؛ تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 246 . نيز ر . ك : معجم رجال الحديث ، ج 18 ، ص 323 ؛ جامع الرواة ، ج 2 ، ص 262 ؛ منهج المقال ، ص 344 ؛ اعيان الشيعه ، ج 1 ، ص 612 ؛ دائرة المعارف الشيعية العامر ، ج 17 ، ص 294 ؛ مستدركات علم رجال الحديث ، ج 7 ، ص 490 ؛ ذخيرة الدارين : ص 222 ؛ فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 25 .