اسلامى از جمله غزوهء آذربايجان شركت كرد . در جنگ جمل ، نهروان و صفين نيز به نبرد با مخالفان على عليه السلام پرداخت . « 1 » موقعيت سياسى اجتماعى او در دوران امامت امام حسن عليه السلام دانسته نيست . ولى از شواهد و قرائن پيداست كه او همواره حامى و پيرو سر سخت ولايت بوده است . مسلم بن عوسجه جنگجويى شجاع ، قارى قرآن ، عالم و مردى پرهيزكار ، با وفا ، ايثارگر و شريف بود . « 2 » دانسته‌هاى زيادى دربارهء نقش وى در تاريخ كربلا در دست نيست . تنها گزارش‌هاى پراكنده از تلاش‌هاى وى در كوفه و كربلا و چگونگى شهادتش به ثبت رسيده است . مسلم بن عوسجه پس از ورود مسلم بن عقيل به كوفه ، به يارىاش شتافت و از مردم براى حمايت از امام حسين عليه السلام بيعت گرفت او همچنين ، كار خريد سلاح ، دريافت كمك‌هاى مردمى و فرماندهى جنگجويان طايفهء مذحج و بنى اسد را بر عهده داشت . « 3 » نقل شده كه عبيدالله به منظور زير نظر گرفتن فعّاليت‌هاى مسلم بن عقيل و يارانش ، غلام خود ، معقل را فرا خواند و مبلغ سه هزار درهم به او داد و گفت : به ميان مردم برو و خود را به فرزند عقيل نزديك ساز و اخبار آنها را به من برسان . معقل به مسجد جامع كوفه رفت ، اهل كوفه ، مسلم بن عوسجه را به وى معرّفى كردند و گفتند : او از هواداران مسلم بن عقيل است ، معقل نزد فرزند عوسجه رفت و گفت : من مردى شامى و دوستدار اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله هستم و مىخواهم با فرزند عقيل بيعت كنم . پس از ساعتى گفت و گو ، مسلم از او خواست تا موضوع را كتمان كند و تا فرا رسيدن وعدهء ديدار صبورى ورزد . پس از گذشت چند روز و با مشورت مسلم بن عقيل ، معقل به خانهء هانى بن عروه راه يافت و به ديدار فرزند عقيل نائل آمد « 4 » .

--> ( 1 ) . همان ، ج 8 ، ص 119 ؛ فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 116 . ( 2 ) . تنقيج المقال ، ج 3 ، ص 214 ؛ فرسان الهيجاء ، همانجا . ( 3 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 30 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 369 ، دارالمعارف ؛ انصار الحسين ، ص 108 ، الدارالاسلامية ؛ فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 116 ؛ نهاية الارب ، ج 20 ، ص 397 ؛ الاخبار الطوال ، ص 238 . ( 4 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 25 و 26 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 362 و 363 ، دارالمعارف ؛ الاخبار الطوال ، ص 235 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 70 - 75 ؛