قيس بن ربيع قيس فرزند ربيع در منابع كهن نام و نشانى ندارد ؛ ولى منابع متأخر وى را از دوستان و ياران امام حسين عليه السلام قلمداد كرده در رديف شهيدان كربلا برشمرده‌اند . ملاحسين واعظ كاشفى گويد : آورده‌اند كه محمد بن مقداد و عبداللَّه بن ابو دجانه ، بايك ديگر از آن سيد و سرور دستور خواسته به ميدان رفتند و حرب‌هاى مردانه كردند ، بسيارى را كشتند و خسته گردانيدند ؛ و چون خواستند كه به ملازمت امام عليه السلام آيند ، فوجى سوار از لشكر فجار گرداگرد ايشان فروگرفتند . سعد كه غلام اميرالمؤمنين على عليه السلام بود با پنج تن از مواليان و بندگان امام حسين عليه السلام كه قيس بن ربيع و اشعث [ بن ] سعد و عمرو بن قرط و حنطمه و حماد بودند ، به مدد ايشان رفتند . به واسطهء كثرت مخالفت و ضرب‌هاى متوالى و مترادف ، هر هشت تن از اين شش درفانى « 1 » متوجه مناظر هشتگانه بهشت جاودانى شدند . « 2 » قيس بن عبداللَّه همدانى در منابع كهن نامى از وى نيست ، تنها در زيارت رجبيه از وى چنين ياد شده است . « السَّلامُ عَلى قَيسِ بنَ عَبدِ اللَّه الهمدانى » « 3 » قيس بن مسهّر صيداوى قيس « 4 » فرزند مسهّر از دلاور مردان با شرافت بنىصيدا و از دوستان مخلص اهل بيت عليهم السلام و از ياران باوفاى امام حسين عليه السلام به شمار مىآمد .

--> ( 1 ) . يعنى به مقام والاى شهادت رسيدند . ( 2 ) . روضة الشهدا ، ص 388 ، نشر نويد اسلام ؛ نيز ر . ك رياض الشهادة ، ج 2 ، ص 158 ؛ عشره كامله ، ص 425 . ( 3 ) . اقبال ج 3 ، ص 345 ؛ فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 44 ؛ بحار ، ج 101 ، ص 340 ، چاپ ايران ؛ وسيلة الدارين ، ص 183 ؛ انصارالحسين ، ص 120 ، الدار الاسلامية ؛ كتاب علماء معاصرين ، ص 269 . ( 4 ) . نام وى را بشر ( اخبارالطوال ، ص 299 ) و نام پدرش را مصهّر ( الامام الحسين واصحابه ، ص 21 ) و يا مطهّر ( عاشورا چه روزيست ، ص 227 ) . و يا مظهّر ( همان ، ص 255 ) . و يا مهر ( آرامگاه‌هاى خاندان پاك پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، ص 239 ) نيز گفته‌اند .