پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
234
پژوهشى پيرامون شهداى كربلا ( فارسي )
لعن و نفرين فرستاده شده است . « 1 » عبداللَّه بن حسين عليه السلام از جمله شهيدان بنىهاشم در روز عاشورا كه نام وى در زيارت ناحيه نيامده است ، عبداللَّه رضيع فرزند امام حسين عليه السلام مىباشد . نام مادر وى اماسحاق دختر طلحة بن عبيداللَّه است . عبداللَّه در روز عاشورا هنگام نماز ظهر به دنيا آمد . پس از تولدش در حالى كه امام حسين عليه السلام نشسته بود ، كودك را براى آن حضرت آوردند . امام عليه السلام وى را در آغوش گرفت و آب دهان خويش را در كامش ريخت و نامش را عبداللَّه نهاد ، در آن هنگام عبداللَّه بن عقبه غنوى - و گفته شده هانى بن ثبيت حضرمى - تيرى به سوى آن كودك پرتاب كرد . آن تير بر گلوى طفل نشست و آن را شكافت ، امام حسين عليه السلام خون گلوى كودك را جمع كرد و به طرف آسمان پاشيد . قطرهاى از آن خون به سوى زمين برنگشت . از امام باقر عليه السلام نقل شده است : اگر قطرهاى از آن خون به زمين مىريخت عذاب نازل مىگرديد . « 2 » برخى احتمال دادهاند : اسم اين طفل شيرخوار ، على اصغر بوده است ، زيرا در كربلا
--> ( 1 ) . الاقبال ، ج 3 ، ص 75 . در معدودى از منابع نقل شده كه امام حسن عليه السلام دو پسر به نام عبداللَّه و عبداللَّه اصغر داشته است . اما همين منابع ، وقتى فرزندان شهيد امام حسن عليه السلام در كربلا را نام مىبرند ، فقط از يك عبداللَّه بن حسن عليه السلام ياد مىكنند . ( ر . ك . تذكرة الخواص ، ص 194 - 195 و 229 ؛ مناهل الضرب ، ص 89 - 90 ) . در چند كتاب متأخّر نيز از عبداللَّه اكبر و عبداللَّه اصغر ، به عنوان فرزندان امام حسن عليه السلام و شهيد كربلا ياد شده است ؛ و آنچه را كه در منابع كهن دربارهء عبداللَّه بن حسن عليه السلام آمده ، بخشى را براى عبداللَّه اكبر و بخشى را براى عبداللَّه اصغر بازگو كردهاند . ( ر . ك . فرسان الهيجاء ، ج 1 ، ص 238 - 240 ؛ ياران پايدار ، ص 101 - 103 ؛ ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 329 - 330 ؛ دائرة المعارف الحسينيّة ، ج 5 ، ص 163 و ج 6 ، ص 257 ؛ مقتل الحسين عليه السلام ، مقرّم ، ص 264 و 280 ، منشورات شريف رضى ؛ وسيلة الدارين ، ص 248 - 250 ) در پارهاى از اين كتابها از فرزندان امام حسن به نامهاى عبداللَّه بن حسن عليه السلام ( بدون لقب « اصغر » ) و عبداللَّه اكبر نام برده شده است . مؤلف « وسيلة الدارين » مىگويد : به گمان من عبداللَّه اكبر ، همان عبداللَّه بن حسن عليه السلام است ؛ و امام حسن عليه السلام دو فرزند به نام عبداللَّه نداشته است . همچنين پارهاى مآخذ نقل كردهاند كه عبداللَّه بن حسن عليه السلام همان ابوبكر بن حسن عليه السلام است . ( ر . ك . المجدى فى انساب الطالبيّين ، ص 19 ؛ عمدة الطالب ، ص 68 ؛ مقتل الحسين عليه السلام ، مقرّم ، ص 264 ، منشورات شريف رضى . ) ، ولى بيشتر مآخذ اين دو نفر و قاتلين آنها را جداگانه معرفى نمودهاند ( ر . ك . منابع آغاز مقاله ) . ( 2 ) . ذخيرة الدارين ، ص 161 به نقل از حدائق الورديه . امّا در نسخه موجود حدائق الورديه اين مطلب وجود ندارد ؛ ر . ك : وسيلة الدارين ، ص 280 - 281 ؛ فرسان الهيجاء ، ج 1 ، ص 242 - 243 .