عالمان رجال و تاريخ و نسب دربارهء مادر عبداللَّه بن حسن به اختلاف سخن گفته‌اند : گروهى او را ام‌ولدى « 1 » به نام نفيله « 2 » يا حبيبه « 3 » دانسته‌اند . گروهى ديگر او را دختر سليل « 4 » يا شليل « 5 » بن عبداللَّه بجلى و نامش را رَمْله « 6 » نوشته‌اند . برخى ديگر وى را رباب « 7 » يا ام‌رباب ، « 8 » دختر امرىء القيس ، خوانده‌اند . بيشتر منابع نوشته‌اند كه عبداللَّه بن حسن ، روز عاشورا و هنگام شهادت نابالغ بوده است ؛ « 9 » با اين وصف ، برخى گفته‌اند كه امام حسين عليه السلام ، دختر گراميشان ، حضرت سكينه عليها السلام ، را به عقد ازدواج عبداللَّه بن حسن عليه السلام درآورده بود . « 10 »

--> ص 115 و 122 ؛ المجدى فى انساب الطالبيين ، ص 19 ؛ اعلام الورى ، ص 213 ، 214 ، 249 و 255 ؛ مقاتل الطالبيّين ، ص 89 ، دارالمعرفة ؛ لباب الانساب ، ج 1 ، ص 342 - 343 ؛ جمهرة انساب العرب ، ص 38 و 39 ؛ رجال ابن داود ، ص 201 ؛ رجال العلامة الحلى ( خلاصة الاقوال ) ، ص 104 ؛ مجمع الرجال ، ج 3 ، ص 278 ؛ جامع الرواة ، ج 1 ، ص 481 ؛ منتهى المقال ، ج 4 ، ص 175 ؛ نقدالرجال ، ج 3 ، ص 98 ؛ معجم رجال الحديث ، ج 10 ، ص 164 - 165 ؛ اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 610 ؛ ابصارالعين ، ص 73 - 75 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة ؛ انصارالحسين [ عليه السلام ] ، ص 132 ، الدار الاسلامية ؛ تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 178 ؛ قاموس الرجال ، ج 6 ، ص 317 ؛ ذخيرةالدارين ، ص 149 . ( 1 ) . الارشاد ، ج 2 ، ص 20 ؛ تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 468 ؛ مقاتل الطالبيين ، ص 89 ، دارالمعرفة ؛ تسمية من قتل مع‌الحسين عليه السلام ، ش 11 . ( 2 ) . تذكرة الخواص ، ص 195 . ( 3 ) . لباب الانساب ، ج 1 ، ص 342 ، در اين كتاب آمده است كه حبيبه ، مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام ، از اسيران حبشه بوده است . ( 4 ) . مقاتل الطالبيّين ، ص 89 ، دارالمعرفة ؛ انصارالحسين ، ص 132 ، الدارالاسلامية . ( 5 ) . ابصارالعين ، ص 73 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة ؛ ذخيرة الدارين ، ص 149 . ( 6 ) . ذخيرةالدارين ، ص 149 ؛ تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 178 . ( 7 ) . رجال الطوسى ، ص 76 ؛ نيز ر . ك مجمع الرجال ، ج 3 ، ص 288 . در نسخهء موجود رجال شيخ طوسى ، نام مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام ، رباب دختر امرىء القيس بن عدى بن اوس بن جابر بن كعب بن عليم ، از طايفهء بنى كلب بن وبره ، آمده است . اما به عقيده شمارى از رجال‌شناسان ، اين سخن اشتباه است ؛ زيرا رباب - با نياى مذكور - همسر امام حسين عليه السلام بوده است . ( ر . ك . قاموس الرجال ، ج 6 ، ص 317 ؛ معجم رجال الحديث ، ج 10 ، ص 164 - 165 ) . ( 8 ) . جامع الرواة ، ج 1 ، ص 481 ؛ منتهى المقال ، ج 4 ، ص 175 ؛ تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 178 ، مامقانى در توجيه اين نظريه كه مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام ، ام‌رباب ، بوده است - بدون ذكر سند - چنين مىنويسد : امرئ القيس ( پدر ام‌ّرباب ) ، در زمان خليفهء دوم ، وارد مدينه شد و سه دختر داشت . امام على عليه السلام يكى از دختران وى را خود به همسرى برگزيد و از آن دو ديگر ، يكى را به نام « رباب » به همسرى امام حسين عليه السلام درآورد ؛ و دختر ديگر را كه كنيه‌اش « ام‌رباب » بود ، به همسرى امام حسن عليه السلام . البته بر اين نظريه نيز اشكال شده است . ( ر . ك . قاموس الرجال ، ج 6 ، ص 317 ) . ( 9 ) . ر . ك . منابع آغاز مقاله . ( 10 ) . المجدى فى انساب الطالبيّين ، ص 19 ؛ اعلام الورى ، ص 214 ، در اين كتاب اخير آمده است كه عبداللَّه بن حسن عليه السلام پيش از رسيدن به وصال همسرش به شهادت رسيد .