پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه

228

پژوهشى پيرامون شهداى كربلا ( فارسي )

طف است ؛ و حال آن‌كه واقعيت جز اين است . زيرا تحقيق‌هاى جديد كتاب الحيوان جاحظ نشان مىدهد كه طف [ در كتاب الحيوان ] تصحيفى از طائف است و عبداللَّه بن ابىبكر در جنگ طائف كشته شده است نه كربلا . « 1 » عبداللَّه بن أبى دجانه در « روضة الشّهداء » آمده است : « آورده‌اند كه محمد بن مقداد و عبداللَّه بن ابى دجانه با يكديگر از آن سيد سرور دستورى خواسته به ميدان رفتند و حرب‌هاى مردانه كرده بسيارى را كشته و خسته گردانيدند و چون خواستند كه به ملازمت امام عليه السلام آيند فوجى سوار از لشكر فجار گرداگرد ايشان فروگرفتند » . « 2 » و به درجه شهادت نائل گرديد . « 3 » ولى منابع متقدم وى را در شمار شهيدان كربلا نياورده‌اند . عبداللَّه بن أبىسفيان بن حارث ابوالهياج ، عبداللَّه بن ابىسفيان بن حارث بن عبدالمطلب بن هاشم الهاشمى ، نام مادرش فقمه ( نسمه ) دختر همام بن ارقم اسدى ، صحابى و پدرش پسرعمو و برادر رضاعى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود ؛ « 4 » و از آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم نقل حديث كرده است . وى شاعر بوده و اشعارى نيز در مدح امام على عليه السلام سروده است . عبداللَّه پس از شنيدن عيب‌جويى و طعن عمروعاص بر بنىهاشم وى را مورد عتاب و سرزنش قرار داد . « 5 »

--> ( 1 ) . اعيان الشيعه ، ج 1 ، ص 618 ؛ انصار الحسين ، ص 119 ، الدار الاسلامية . در نسخه تصحيح و تحقيق شده « كتاب الحيوان » ( ج 3 ، ص 198 ) آمده است : وى از شهيدان جنگ طائف [ غزوه طائف در سال ششم هجرى پس از غزوه جنين در زمان پيامبر اسلام واقع شد ] مىباشد . شارح كتاب الحيوان نيز مىگويد : كه در نسخه اصلى كتاب مذكور ، « يوم الطف » آمده است كه درست نيست . بعضى منابع ( الاستيعاب ، ج 3 ، ص 874 - 875 ) نيز نقل كرده‌اند كه وى از مجروحان غزوه طائف است كه بر اثر آن جراحت در زمان خلافت پدرش ، ابوبكر در شوال سال يازدهم هجرى درگذشت . ( 2 ) . روضة الشهداء ، ص 311 ، كتابفروشى اسلامية . ( 3 ) . رمز المصيبه ، ج 2 ، ص 160 ؛ ياران پايدار ، ص 24 . ( 4 ) . الاصابة ، ج 7 ، ص 151 . ( 5 ) . الاصابه ، ج 4 ، ص 101 - 102 ؛ مجالس المؤمنين ، ج 1 ، ص 200 - 201 ؛ رمز المصيبه ، ج 2 ، ص 161 - 162 ؛ ياران پايدار ، ص 100 .