آن را از پاى درآورد . حرّ بلافاصله از اسب پياده شد . و مانند شير با دشمن جنگيد ، و شمارى از آنان را به هلاكت رساند . پس از آن پيادگان بر وى تاختند و او را بر زمين افكندند . ياران امام عليه السلام او را از معركه بيرون آورده ، در حالى كه هنوز جان در بدن داشت در جلوى خيمه‌اى كه كشتگان را در آنجا جمع مىكردند گذاشتند . « 1 » امام عليه السلام فرمود : اين كشتگان مانند پيغمبران و فرزندان پيغمبران هستند . « 2 » آن حضرت غبار از چهرهء حرّ پاك كرد و فرمود : تو حرّى ( آزاده‌اى ) آن چنان كه مادرت تو را « حرّ » نام نهاد . « 3 » و تو در دنيا و آخرت آزاده‌اى . « 4 » بدين سان حرّ در برابر امام عليه السلام به شهادت رسيد . « 5 » در زيارت ناحيهء مقدّسه از وى چنين ياد شده است : السَّلامُ عَلى الحُرِّ بْنِ الرِّياحِىّ . « 6 » برخى مورّخان نقل كرده‌اند كه حرّ به امام حسين عليه السلام عرض كرد : هنگامى كه ابن‌زياد مرا به سوى شما فرستاد ، چون از قصر بيرون آمدم ، از پشت سرم آوازى شنيدم كه مىگفت : اى حرّ ، شاد باش كه به خير رو آوردى ! چون به پشت سرم نگريستم ، كسى را نديدم . با خود گفتم : اين چه بشارتى است ، حال آن‌كه من به پيكار حسين عليه السلام مىروم ؟ ! و هرگز تصور نمىكردم كه سرانجام از شما پيروى خواهم كرد . امام حسين عليه السلام فرمود : به راه خير هدايت شدى . « 7 » صاحب « روضة الشهداء » به نقل از مقتل امام اسماعيل مىنويسد : در آن زمان كه حرّ نزديك امام آمد . گفت يابن رسول‌اللَّه شب پدر خود را خواب ديدم كه نزد من آمد و گفت : اى حرّ در اين روزها كجا رفته بودى ؟ گفتم رفته بودم كه راه را بر امام حسين عليه السلام بگيرم . پدرم فرياد زد و گفت : واويلا ! اى پسر تو را با فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله چه كار ؟ اگر طاقت آتش دوزخ دارى برو و با او بجنگ ؛ و اگر هم شفاعت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و رضايت

--> ( 1 ) . مقتل الحسين عليه السلام ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 14 ، انوارالهدى ؛ مقتل الحسين عليه السلام مقرّم ، ص 245 ، منشورات شريف رضى . ( 2 ) . مقتل الحسين عليه السلام ، مقرّم ، ص 245 ، منشورات شريف رضى . ( 3 ) . مقتل الحسين عليه السلام ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 14 ، انوارالهدى ؛ لهوف ، ص 160 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 428 ، دارالمعارف ؛ مقتل الحسين عليه السلام ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 14 ، انوارالهدى ؛ مقتل الحسين عليه السلام ، مقرم ، ص 245 ، منشورات شريف رضى ؛ ملهوف ، ص 160 . ( 5 ) . لهوف ، ص 160 . ( 6 ) . اقبال ، ج 3 ، ص 79 ؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 71 . ( 7 ) . مثيرالاحزان ، ص 59 ، نفس المهموم ، ص 231 .