4 - آنچه مسلمانان در نتيجهء برخورد با اهل كتاب و فرهنگ‌هاى دينى مختلف در طى درگيرىهاى اعتقادى و اجتماعى با آن روبرو بودند نيز ، يكى از امورى است كه بايد در ارزيابى تربيت نبوى مد نظر گرفته شود ؛ چه ، اين برخوردها و آنچه كه دشمنان دعوت جديد اسلامى كه با فرهنگ‌هاى دينى سابق پرورش يافته بودند ، بر اجتماع عرضه مىكردند ، منشأ آشوب و آشفتگى مستمر بود . همه مىدانيم اين برخوردها جريانى از افكار اسرائيلى را شكل داد كه ناخواسته يا با سوء نيت ، آثار آن در بسيارى از عرصه‌هاى انديشه « 1 » رخنه كرد . نگاهى محقّقانه به قرآن كريم كافى است كه حجم مطالبى را كه در مورد افكار ضد انقلابى بيان شده است ، مشخص كند و نشان دهد منطق وحى براى ريشه‌كن كردن چنين فكرهايى تا چه اندازه اهتمام مىورزد « 2 » . 5 - هدفى كه بزرگ‌ترين مربى جهان يعنى حضرت پيامبر در

--> حدى سنگين بود كه حضرت به اندازهء كافى فرصت براى تربيت و تعليم گروه‌هاى وسيعى از امت را نداشت . ر . ك : علوم القرآن ، محمد باقر حكيم ، ص 96 - 100 . ( 1 ) - الاسرائيليات في التفسير و الحديث ، دكتر محمد حسين ذهبى ، چاپ دار الايمان ، دمشق 1985 . ( 2 ) - در اين زمينه سورهء منافقون در قرآن كريم و حركت و تحركات يهود و نقشهايى كه در تاريخ اسلام بازى كردند ، قابل توجه است . ر . ك : الاسرائيليات في القرآن ، محمد جواد مغنيه ، چاپ بيروت .