نيست به بهانهء احتياط در امر خلافت « 1 » ، صحنه را بدون مداخلهء مثبت جهت تضمين آيندهء حكومت ترك گويد ؛ و مىبينيم على رغم انسجام سياسى و اجتماعى به وجود آمده كه حكومت اسلامى در طى يك دهه پس از رحلت حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم به ارمغان گذاشته بود ، در جريان ضربت خوردن عمر ، مردم به شتاب نزد او مىآيند و مىگويند : اى امير مؤمنان ! در مورد آيندهء رهبرى وصيتى بكن « 2 » ؛ همهء اينها به خاطر بيم از خلائى است كه خليفه [ با رفتن خويش ] به جاى مىگذارد . در جايى كه عمر در پاسخ به احساس خطر توسط جامعه ، امر به تشكيل شوراى شش « 3 » نفرى مىكند و يا در روز سقيفه عميقا خطير بودن اوضاع را درك مىكند و از اين روى انتخاب ابوبكر با آن شكل شتابزده‌اش - كه ممكن بود بر حساسيت اوضاع بيفزايد - صورت مىگيرد ؛ همان‌طور كه عمر

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به جريان جانشينى ابى بكر نسبت به عمر و سخن او كه گفت : « اگر در زمان حيات من امير شما مشخص شود ، بهتر است كه پس از من اختلاف كنيد . . . » . مختصر تاريخ ابن عساكر ، ج 18 ، ص 308 - 309 ؛ تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 245 و 280 . ( 2 ) - تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 580 ( شهيد صدر ) . تذكر : پاورقىهايى كه بعد از آن كلمهء شهيد صدر آمده ، از آن شهيد است ، نه از محقق كتاب . م ؛ مختصر تاريخ ابن عساكر ، ابن منظور ، ج 18 ، ص 312 . ( 3 ) - تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 581 ( شهيد صدر ) .