در دل مشركان ايجاد شد . از اين رو ، به سرعت به طرف مكه حركت كردند . در راه كاروانى را ديدند كه به‌سوى مدينه در حركت بود . ابوسفيان به آنان گفت : اگر محمد را ملاقات كرديد ، به او بگوييد كه قريش براى جنگ با تو در حركت است . اگر اين كار را براى ما انجام دهيد « در آينده كه به بازار عكاظ مىآييد شتران شما را از كشمش بار مىكنم » و قافله به حركت خويش ادامه داد و هنگامى كه به پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد ، سخنان ابوسفيان را براى حضرت بازگو كرد . معبد نيز ، كه شاهد فرار مشركان بود ، شخصى از قبيلهء خزاعه را به‌سوى پيامبر صلى الله عليه و آله فرستاد تا اين خبر را به حضرت برساند . او نيز در « حمراء الاسد » ، خبر فرار مشركان را به خدمت پيامبر اسلام ارائه داد . « 1 » با توجه به اين كه قبيلهء « خزاعه » ، اعم از مسلمان و مشرك ، رابطهء خوبى با پيامبر داشتند و در مواقع مختلف ، اطّلاعات مفيدى به ايشان مىرساندند و حتى مىتوان گفت همهء آنان عوامل اطّلاعاتى پيامبر بودند « 2 » ، خبر فرار مشركان نسبت به خبر متناقض آن ( حركت آنان براى جنگ ) ، از اعتبار بيشترى برخوردار بود از اين رو رسول خدا صلى الله عليه و آله آن را تأييد كردند و به خبرى كه آن كاروان آورده بود اعتنايى نكردند . 3 - تفسير پس از ثبت و ارزيابى اخبار ، با تفسير اخبار ، پرورش اخبار ادامه مىيابد . تفسير داراى سه مرحله مىباشد : « تجزيه و تحليل » ، « تركيب » و

--> ( 1 ) - الصحيح من سيرة النبى ، ج 4 ، ص 336 و المغازى ، ج 1 ، ص 340 . ( 2 ) - الصحيح من سيرة النبى ، ج 4 ، ص 336 .