قافلهء قريش را زير نظر بگيرند و اخبار را به آن حضرت گزارش كنند . « 1 » دو - ابوتميم سلمى وقتى ديد قريش ، خود را براى جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله آماده كرده و به‌سوى مدينه حركت نموده است ، غلام خود را از « عرج » ، پياده روانه كرد تا خبر حركت قريش ، شمار افراد ، تعداد اسب‌ها و مقدار اسلحه و مهمات آنها را به پيامبر صلى الله عليه و آله گزارش كند . « 2 » سه - در جنگ احد ، عمرو بن سالم و عدّه‌اى ديگر از خزاعه ، لشكر قريش را در « ذى طوى » مشاهده نمودند كه براى جنگ با پيامبر صلى الله عليه و آله آماده شده‌اند . آنان به سرعت به‌سوى مدينه حركت كردند و خبر را به پيامبر صلى الله عليه و آله رساندند و هنگام بازگشت ، در « بطن رابغ » با لشكر قريش برخورد كردند . « 3 » در جنگ خندق نيز ، گروهى از سواران خزاعه به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر دادند كه قريش آهنگ مدينه كرده‌اند . اين گروه فاصلهء ميان مكه و مدينه را ( كه حدود 450 كيلومتر است ) چهار روزه طى كردند . « 4 » در خبررسانى اين قبيله‌ها براى پيامبر صلى الله عليه و آله دو مطلب قابل ذكر است . مطلب اول - پيامبر صلى الله عليه و آله به‌آنان و اخبار و اطّلاعاتىكه ارسال مىكردند ، اهمّيت مىداد . مطلب دوم - گاهى براى دشمن نيز ، مشهود بود كه اين قبيله‌ها ، اخبار را به پيامبر صلى الله عليه و آله منتقل مىكنند . به‌عنوان مثال ، هنگامى كه عده‌اى از طايفهء خزاعه در جنگ احد ، خبر حركت قريش را به پيامبر صلى الله عليه و آله رساندند و به‌سوى قبيلهء خود بازگشتند ، ابوسفيان در بين راه آنها را ديد و به افراد

--> ( 1 ) - البدايه والنهايه ، الحافظ ابن كثير الدّمشقى ، ج 5 ، ص 79 . ( 2 ) - التراتيب الاداريه ، ج 1 ، ص 362 . ( 3 ) - مغازى ، ج 1 ، ص 149 . ( 4 ) - همان ، ج 2 ، ص 333 .