صادق آئينه وند

289

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

زمان اقامت پدر در بغداد ، رئيس بيمارستان جندىشاپور بود . و از طرف هارون ، رئيس اطباء شد و در اين سمت ، باقى ماند تا درگذشت . ( منظور خوارزمى همين فرداست كه اموالش به آن حدّ رسيده بود . ) پسر او جبريل نيز طبيب هارون و جعفر برمكى و مأمون بود . خاندان بختيشوع ، در دستگاه عبّاسيان ، مقرّب بودند . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 144 - بغا تركى نام دو تن ، از سرداران ترك در حكومت عبّاسيان ، بغاى صغير و بغاى كبير . بغاى صغير متوفّاى 254 هجرى و قاتل متوكّل است . او با دوستش وصيف در عهد منتصر و مستعين ، فرمانرواى دستگاه عبّاسيان بود . و معتزّ او را بكشت . بغاى كبير ، متوفّاى 248 هجرى از سرداران معتصم و جانشيان اوست . براى تحكيم حكومت عبّاسى ، لشكركشىهايى به مدينه و ارمنستان و بيزانس كرد و بعد از قتل متوكّل ، در به حكومت رساندن مستعين ، دست داشت . ( ر . ك : المنجد في الأعلام ) . 145 - افشين اشروسنى خيدر بن كاوس ، متوفّاى 226 ، آخرين امير اشروسنه و سردار معروف معتصم عبّاسى . نزد مأمون اسلام آورد . بعد از پدرش ، اشروسنه به دو رسيد . معتصم او را به دفع بابك فرستاد و او پس از چند سال جنگ ، بابك را گرفت و خرميّه‌ى آذربايجان را قلع و قمع كرد و با فتح و ظفر به بغداد آمد . خليفه او را بسيار اكرام و اعزاز مىكرد . چندى بعد متّهم به همكارى با بابك و مازيار شد و بعد از پايان كار آن‌دو ، معتصم به سبب فتنه‌ى منكجور ، در حقّ وى نيز ، بدگمان شد . گويند نقشه‌ى قتل معتصم و فرار به بغداد را داشت كه به دام افتاد . پس از محاكمه ، به جرم زندقه و ارتداد ، به زندان افتاد . پس از آن به زهر كشته شد و جسدش را به دار آويختند و سپس سوزاندند و به دجله ريختند . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) .