المجسطى بطلميوس به زبان عربى دست يازيده است . اثر مهم وى فردوس الحكمه نام دارد . « 1 » 3 . حسين بن اسحاق ؛ از پزشكان نسطورى جندىشاپور . « وى در حيره به دنيا آمد كه پدرش در آنجا دكان داروفروشى داشت . در بغداد زيردست پزشك مشهورى چون ابن ماسويه پزشكى آموخت و براى تكميل اطلاعات خود در زبان يونانى به آسياى صغير سفر كرد . او و شاگردانش ، از جملهء پسر و برادرزاده‌اش ، درست‌ترين ترجمه‌ها را از آثار سريانى و يونانى به زبان عربى فراهم آوردند و در توجه ناگهانى مسلمانان به مؤلفان يونانى و يونانىمآب سهم بزرگى داشتند . حنين خود پزشك برجسته‌اى بود و آثار وى را مؤلفان متأخر به عنوان مرجع ، در تأليفات خود مورد اشاره و استفاده قرار داده‌اند . » « 2 » 4 . ابو يعقوب بن حنين بن اسحاق عبادى ( متوفا در حدود سال 298 / 910 ) و نوادهء او به نام حُبَيْشِ بن حسن . « 3 » 5 . ثابت بن قره ( 211 / 826 يا 221 / 836 - 288 / 901 ) : وى از صابئان حران بود و مانند بسيارى ديگر از اعضاى خاندانش در رياضيات و نجوم تبحّر داشت . ثابت ، در تسلط بر ترجمه همپايهء حنين بود و مانند وى ، آثارى جاودانى در طب و فلسفه از خود به جاى گذاشت . به علاوه رساله‌هاى چندى در نجوم و نظريه اعداد و ساير رشته‌هاى رياضى نوشت كه بر دانشمندان مسلمان تأثير فراوان داشته است . پژواك نظريه‌هاى علمى وى ، خاصه در مورد حركت ميزانى زمينى در سراسر قرون وسطى در مغرب زمين شنيده مىشده است . ثابت در بغداد شهرت يافت و به مقام منجمى دربار خليفه رسيد . « 4 » كسان ديگرى چون يحيى بن بطريق ، عبدالله بن مقفع ، يوحنا بن ماسويه و حجاج بن مطر نيز از مترجمان نامدار بيت الحكمه بوده‌اند . « 5 » اما از بحث نهضت ترجمه كه بگذريم نوبت به اين مىرسد كه ببينيم سرچشمه‌هاى اصلى علومى كه مسلمانان اقدام به انتقال آنها به جهان اسلام كرده‌اند چه بوده است ؟ پرسش :

--> ( 1 ) . همان ( 2 ) . علم و تمدن در اسلام ، ص 39 - 40 ( 3 ) . علوم اسلامى و نقش آن در تحول علمى جهان ، ص 158 ( 4 ) . علم و تمدن در اسلام ، ص 40 ( 5 ) . پويايى فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ، علىاكبر ولايتى ، ج 1 ، ص 100