1 . به طور مشخص فراگيرى آن دسته از علومى كه ناظر بر انجام صحيح و درست وظايف شرعى آحاد مسلمانان مىباشد ، بر همگان واجب است و چنين علومى از مصاديق روشن دانشهاى ارزشمند مىباشند . 2 . كسب علومى كه موجب سعادت دنيوى و اخروى مردم مىگردد از ديگر علوم برتر تلقى مىشده است . 3 . وانهادن علومى كه سود دنيوى يا اخروى ندارند ، تشويق گرديده است . 4 . با وجود فضيلتى كه علم دين در نزد دانشمندان اسلامى داشته ، هيچ منع و محدوديتى براى آموختن ديگر علوم و فنون در كار نبوده و بلكه براى رفع نيازهاى همگانى تشويق نيز شده است . در حقيقت دانشمندان همهء رشته‌هاى علمى سودمند از مقام والايى كه اسلام براى دانشمندان قائل است برخوردارند . « 1 » آنچه در دوران شكوفايى تمدن اسلامى رخ داده مؤيد اين حقيقت است كه در سايهء تشويقهاى علمى اسلام ، در ميان مسلمانان « روحيه علمى » پديد آمد و موجب گرديد كه آنان استعدادهايشان را در همهء زمينه‌ها به كار گيرند ؛ و كسب علم در جامعه ( با هر گرايش دينى ) ، به صورت يك سنّت درآيد . به خلاف مسيحيت ، كه در آن روزگار ، علم را تنها به جنبه‌هاى دينى منحصر مىدانست ، اسلام هيچ‌گونه محدوديتى - به جز موارد زيانبار - براى تحصيل دانش قايل نبود . « 2 » همين رويكرد موجب گرديد كه دانشمندان در تمدن اسلامى براى دستيابى به هدفهاى گوناگون به تحصيل دانش بپردازند و آثار بسيار ارزشمندى تأليف نمايند ؛ هدفهاى ايشان را مىتوان به صورت زير فهرست كرد : 1 . گسترش شريعت - تفسير قرآن ، فقه و حديث - ( بيان الفرقانِ شيخ مجتبى قزوينى ، تبيانِ شيخ طوسى ، شرايع الاسلام محقق حلّى ) .

--> ( 1 ) . ر . ك . احياء علوم الدين ، ابوحامد غزالى ، ج 1 ، باب اول ( فى فضل العلم والتعليم و شواهده من النقل والعقل ) ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك . دانش مسلمين ، محمدرضا حكيمى ، ص 80 - 81 ؛ علم و تمدن در اسلام ، حسين نصر ، ترجمهء احمد آرام ، ص 58 - 59