ج : فقدان تعهد جدى و معنادار در مقابل علم ، اعم از علوم محض يا كاربردى . د : راه و روش نادرست جهان‌سوميها در ادارهء كار و بار علمى ه : فقدان تعهد نسبت به تحصيل خود بسندگى در زمينهء تكنولوزى . « 1 » نتيجه‌گيرى بدون شك تمدن غربى درصدد است تا همهء جهان را به صورت خود و زير سيطرهء خود درآورد و تمدنهاى باستانى جهان را زير تأثير قرار دهد . اين موضوع تا آنجا كه به جنبه‌هاى مادى زندگى ملتها مربوط است شايد دشوارى چندانى ايجاد نكند ، بلكه به ظاهر رفاه و آسايش نيز به همراه مىآورد . اما در جايى كه به جنبه‌هاى اخلاقى و معنوى جوامع و به ويژه ملل اسلامى مرتبط مىشود ، چالش‌برانگيز و مشكل‌آفرين است . مسلمانان بايد هوشمندانه رفتار كنند . آنان ضمن اينكه بايد درك درستى از تمدن جديد پيدا كنند تا بتوانند سره و ناسره‌اش را از يكديگر جدا سازند ، بايد از پذيرش هر آنچه كه با اصول مسلم دينى و اخلاقىشان در تعارض است خوددارى ورزند . به تعبير ديگر مسلمانان بايد تمدن غربى را بومىسازى كنند و از پذيرفتن نسنجيده و چشم و گوش بسته‌اش بپرهيزند . آنها بايد بدانند كه عمل به نسخه‌اى كه خود غرب براى ما مىپيچد دردى را از ما دوا نمىكند ، بلكه بيماريهاى ما را شدت نيز خواهد بخشيد . ما بايد كاستيهاى خود را به درستى بشناسيم ، نيازمنديهايمان را اولويت‌بندى كنيم و درصدد رفع مشكلات خويش برآييم ؛ و البته از پذيرش جنبه‌هاى مثبت تمدن غربى نيز هراسى به خود راه ندهيم . پرسش و فعاليت 1 . چند مورد از جنبه‌هاى مثبت و منفى تمدن غربى را برشماريد . 2 . چرا مسلمانان نبايد همهء اصول اخلاقى تمدن غربى را بپذيرند . 3 . روند نوسازى در ايران را تحليل كنيد .

--> ( 1 ) . ايران ، اسلام ، تجدد ، ص 221 - 223