تحولات علمى غرب و دومى پاسداشت زبان فارسى در برابر تهاجم واژگان بيگانه به فرهنگ و تمدن ايرانى - اسلامى را برعهده دارد . تشكيل اين فرهنگستانها نشان از اعتماد به نفسى است كه دانشمندان جهان اسلام دربارهء تواناييهاى زبانى خود دارند . دانشمندانى كه در تلاشند هر چه بيشتر به فربهى و غناى علمى زبانهاى خود بيفزايند . « 1 » 2 . چالشهاى فراروى نوسازى جوامع اسلامى در راه نوسازى خود با چالشهاى گوناگونى رو به رو هستند و براى رسيدن به درجه‌اى مطلوب از دانش و فناورى و ارتقاى سطح علمى و فرهنگى خود بايد از موانع دشوار چندى بگذرند . عمدهء اين موانع به شرح ذيل است : 1 - 2 . منيّتهاى فردى مردم خاور ميانه و شمال آفريقا - از هر مذهب و ملتى - به شدت گرفتار منيتهاى فردىاند ؛ و ايجاد هماهنگى و انسجام فكرى و روشى و در نتيجه سازمان‌دهى ميان آنان دشوار است . در كشورهاى خاور ميانه مردم خود را در محيطى نا امن احساس مىكنند كه بايد بكوشند گليم خود را از آب بكشند - و البته بايد مراقب باشند كه پا را از گليم خود هم فراتر ننهند . در خاور ميانه چنان فرديتى حاكم است كه افراد را غرق در آرا ، منافع ، علاقه‌ها و سلايق خود مىسازد و بيرون از چارچوب فردى ، براى ديگران جايى باز نشده است . دولتهاى حاكم بر جوامع اسلامى به طور عموم اقتدارگرا هستند و هرگونه تفكر و تبليغى كه پايهء حكومت‌كنندگان را سست كند ، به مثابهء تهديد امنيت ملى تلقى مىشود . بر فضاى عمومى جوامع اسلامى چنان جو امنيتى حاكم است كه مردم به سفر به كشورهاى خارجى بيشتر رغبت نشان مىدهند تا به داخلهء كشورهاى اسلامى . در ارتباطهاى طرفينى ميان افراد ، براى آزاديها و انديشه‌هاى فردى ارزشى قائل نيستند . در كشورهاى اسلامى ارادت اصل است و نه مهارت ، بايد تابع اقتدار بود نه توانايى . « 2 »

--> ( 1 ) . اسلام ، ايران ، تجدد ، ص 316 - 318 ؛ راه ما ، محمود حسابى ، ص 41 - 53 ( 2 ) . نظام بين‌الملل و توسعه‌يافتگى دنياى اسلام ، محمود سريع‌القلم ، مجموعه مقالات اولين همايش اسلام و توسعه ، ص 417 - 436