4 . در هر حال داورى بايد بر پايهء عدالت انجام گيرد : إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ سَمِيعاً بَصِيراً . ( نساء : 58 ) خداوند به شما امر مىفرمايد كه امانات مردم را به صاحبان آنها برگردانيد و بين مردم براساس عدالت داورى كنيد ؛ خداوند چه پندهاى گرانبهايى به شما مىدهد ! و خداوند آن شنوندهء بيناست . [ به قدرت علم واسعه صداها را مىشنود و امور را مىبيند . ] 3 - 4 . آزادى عقل يكى از مهم‌ترين هدفهاى ارسال پيامبران الهى ، از جمله اسلام ، آن است كه علاوه بر واداشتن مردم به نيكيها و بازداشتن آنان از بديها ، بندهاى خرافه را از پايشان بگشايند : الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِندَهُمْ فِي التَّورَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ . . . . ( اعراف : 157 ) آنهايى كه از پيامبر امى خداوند پيروى مىكنند ، پيامبرى كه اوصاف و مشخصات او را در تورات و انجيل كه كتاب آنها و در اختيارشان است مىخوانند ؛ [ خواهند ديد كه ] اين پيامبر ، مردم را به عمل نيكو فرمان مىدهد و از بدى بازمىدارد ، چيزهاى پاكيزه را بر آنها حلال و ناپاكها را بر آنها حرام اعلام مىكند و بارهاى سنگين قيود و تكاليف [ خرافى گذشته ] را از دوش آنها برمىدارد . . . . فعاليت : آيا شما مبانى تمدن اسلامى را در تمدن ايرانى - اسلامى جلوه‌گر مىبينيد ؟ چگونه ؟ در اين باره با همكلاسان به گفت‌وگو بنشينيد . نتيجه‌گيرى از مجموع آنچه گفته شد مىتوان نتيجه گرفت كه جنبه‌هاى انسانى تمدن اسلامى ، چنان پر رنگ بود كه توانست به عناصر پراكندهء آن وحدت بخشد و عناصر غير خودى را نيز پذيرا گردد و در خود هضم كند . پر واضح است كه اگر مسلمانان تنگ نظرانه به اين بُعد از مذهب خود