تاج محل در باغى بنا شده كه فوّاره‌ها و خيابانهاى مرمرپوش آن را زينت داده‌اند . درختان سرو از سه جانب عمارت را در ميان گرفته‌اند و تصوير بنا در استخرى مستطيل شكل مىافتد . رويهء مرمرين بنا با سنگهاى نيمه قيمتى تزيين شده است . گنبد پيازى شكل آن به ميله‌اى منتهى مىشود كه هلالى بر فراز آن نصب شده است . ارتفاع گنبد 5 / 24 متر و قطر آن بيش از 15 متر است . دو مناره در دو طرف بنا قرار دارد . آرامگاه شاه جهان و ممتاز محل در اطاق هشت گوشه‌اى در مركز بنا قرار دارد ، نور ملايمى از ميان صفحه‌هاى دوگانه و مرمرين و مزيّنى در بالاى ديوارها عبور مىكند ، و اطاق را روشن مىسازد . مدفن ممتاز محل مُوَرَّخ به 104 ( ه . ق ) و مدفن شاه جهان مُوَرَّخْ به 1076 ( ه . ق ) مىباشد . امضاى امانت خان شيرازى و تاريخ 1048 ( ه . ق ) در پايان كتيبهء داخل مزار مرقوم است . « 1 » تصوير شمارهء 52 تاج‌محل يك نويسنده اروپايى كه بناى تاج محل را از نزديك ديده در وصف آن گفته است : « تمام عمارت از سنگ مرمر سفيد شفاف بنا شده است . شعاع آفتاب كه بر آن مىتابد ، چنان چشم را خيره مىكند كه نمىشود آن را ديد . حقيقت اين است كه براى تماشاى اين عمارت روشنايى ماه مناسب است نه آفتاب . » « 2 »

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ، مصاحب ( 2 ) . تمدن اسلام و عرب ، ص 241