2 . پيشينهء تمدنى ساكنان كهن سرزمين اندلس را قوم سلت ( Seltes ) كه از فرانسه به آنجا آمده بودند ، تشكيل مىدادند . اقوام ديگرى چون ايبرها ( Iberes ) وليگوها ( Lgurs ) نيز در آنجا حضور داشتند كه اصل آنها به درستى روشن نيست . پس از آن فينيقيها ، يونانيها و كارتاژها ، به ترتيب وارد اندلس گشتند . كارتاژها پس از تصرف آن كشور شهرى را به همين نام در آنجا بنا كردند . در دويست سال پيش از ميلاد مسيح ، جنگ روم پونيك « 1 » روى داد ؛ كه طى آن كارتاژها شكست خورده و روميان بر اندلس چيره گشتند . « 2 » روميان تا سدهء پنجم ميلادى بر اندلس حكومت كردند . در دوران آنها ، اين كشور داراى شهرهايى آباد و در نهايت زيبايى و خرّمى بود ؛ و شمارى از رجال نامى در آنجا پيدا شدند كه از مفاخر دولت و ملت شمرده مىشدند ؛ مانند سِنِگُ ، « 3 » لوسين ، « 4 » مارسيال « 5 » و چهار تن امپراتور به نامهاى تراژان ، آدرين ، مارك اورل ، تئودوز « 6 » و ديگران . « 7 » پس از انحطاط دولت روم سرزمين اندلس نيز رو به انحطاط نهاد و اقوام وحشى شمالى مانند واندال ، آلن ، سوئو و غيره ، پس از نابودسازى فرانسه ، به آنجا حمله بردند . اما چندى بعد قوم وحشى ديگرى به نام ويزيگوت آنان را مغلوب ساختند و در قرن ششم اندلس را به تصرف درآوردند . « 8 »

--> ( 1 ) . ، پونيك نام جنگهايى است كه ميان روميان و كارتاژ واقع شده است . جنگ اول آن از سال 264 تا 241 پيش از ميلاد و جنگ دوم آن از سال 218 تا 202 قبل از ميلاد و جنگ سوم كه كارتاژ به كلى بر باد رفت از سال 149 تا 146 پيش از ميلاد جريان داشته است ( 2 ) . تمدن اسلام و عرب ، ص 327 - 238 ( 3 ) . ، وى يكى از فلاسفهء مشهور و استاد مزون ، امپراتور روم بوده . وى تأليفات زيادى دارد و در آن روزگار ازكسانى بود كه افكارشان به توحيد نزديك بوده است ( 4 ) . ، يكى از نويسندگان يونانى ، كه افسانه‌هايى را نيز به رشتهء تحرير آورده است ( 5 ) . ، يكى از شاعران رومى كه در اندلس زاده شده است ( 6 ) . ، ، - ، ، اين چهار نفر از امپراتوران روم و زادگاه همهء آنها اندلس بوده است ( 7 ) . تمدن اسلام و عرب ، ص 328 ( 8 ) . همان ، ص 329