فصل چهارم تمدن اسلامى در آفريقا مقدمه اسلام براى نخستين بار در سال 20 ه / 640 م از طريق مصر به آفريقا راه يافت . مسلمانان پس از گشودن مصر و بيرون راندن بيزانسيها از آن سرزمين ، فتوحات خود را در مناطق شمال آفريقا تداوم بخشيدند ، تا آنكه پس از جدالى سخت ميان مسلمانها و بربرهاى شمال آفريقا ، در حدود سال 90 هجرى سركوب آنان كامل گرديد . پس از آن ، بربرهاى آفريقا هيچ شورشى بر ضد اعراب نكردند و در عوض با آنان در يك صف قرار گرفته و فتوحات اسلامى را در اسپانيا ادامه دادند . « 1 » پس از ورود اسلام به آفريقا ، با وجود تهاجمهاى پياپى مسيحيان ، اين سرزمين همچنان اسلامى باقى ماند . امروزه كشورهاى شمال آفريقا شامل مصر ، ليبى ، الجزاير ، تونس ، موريتانى ، مراكش ، نيجر ، چاد و سودان اسلامى هستند . در ديگر مناطق اين قاره كه نسبت به شمال آن جمعيت كم‌ترى دارند ، باز هم مسلمانان از جمعيت چشمگيرى برخوردارند و برخى از آنها مثل غنا به طور كامل اسلامى هستند ؛ و طبق آمارهاى موجود روز به روز بر شمار مسلمانان در آفريقا افزوده مىشود . « 2 » فصل حاضر بر آن است تا تصويرى كلى را از تمدن اسلامى در اين قاره ارائه دهد . به طور طبيعى به دليل گستردگى مسائل اين قاره امكان پرداختن به همهء موارد نيست و تنها به مظاهر برجسته و مهم فرهنگ و تمدن اسلامى در آنجا اشاره خواهد شد . در اين ميان كشور مصر به دليل اهميت ويژه‌اى كه دارد ، سهم بيشترى از حجم اين مبحث را نيز به خود اختصاص داده است .

--> ( 1 ) . اطلس تاريخ اسلام ، ص 206 ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر ر . ك . مسائل جغرافيايى جهان اسلام ، ص 90 - 95