درياى مديترانه ، از مشرق به رود سند ، از شمال به سيحون و از جنوب به خليج فارس و درياى هند مىرسيد . از كارهاى نيك وى اين بود كه در موقع فتح بابل ( 538 ق . م ) يهوديانى را كه بُختُ نَصَّر ، پادشاه بزرگ بابِل پنجاه سال پيش از آن در فلسطين به اسارت آورده بود آزاد ساخت و فرمان داد معبدشان را در اورشليم بازسازى كنند و ظروف زرين و سيمين آن را كه به بابل آورده بودند بازپس دهند . كورش فرمانروايى بود كه نسبت به ملتهاى مغلوب مهربانى و ملاطفت نشان داد ، مقدسات ملل را محترم شمرد ، شهرهايى را كه تسخير كرد حفظ و آباد گردانيد و پادشاهان اسير را نديم و مشاور خود ساخت . « 1 » ديگر فرمانرواى بزرگ اين خاندان داريوش است . او پس از راندن اقوام مهاجم شمالى در اروپا ، تراكيه « 2 » و مقدونيه « 3 » را تا درياى آدرياتيك به تصرف درآورد و در مشرق ، پنجاب و درهء سند را ضميمهء ايران كرد . او از طريق رودخانهء سند و درياى عمان و بحر احمر ( و ترعه‌اى كه به فرمان او بين رود نيل و درياى مديترانه ساخته شد ) كشتى به مديترانه فرستاد و اين راه دريايى را كشف و داير كرد . « 4 » دولت هخامنشى داراى ويژگيهاى برجسته‌اى است كه آن را از ديگر دوره‌هاى تاريخ ايران ممتاز مىگرداند : 1 . گسترش عمران : آن دولت در كنار توسعهء چشمگيرى كه خود مىيافت ، موجب رونق كشورهاى همجوار خود نيز مىگرديد . « مثلًا خوارزم و ديگر مستملكات شرقى در مدت سه قرن و نيم از صلح برخوردار بودند و اين حادثه‌اى نادر در تاريخ نواحى شرقى در اين عصر به شمار مىرود . » گسترش عمران و فلاحت ، آبيارى به وسيلهء قنات ، رواج هنر ، بسترسازى براى توسعهء علم و كشفيات فراوان نجومى از ويژگيهاى اين دوره است .

--> ( 1 ) . همان ( 2 ) . تراكيه يا تراكيا : ناحيه‌اى در جنوب شرق اروپا ، كه گوشهء جنوب شرق شبه جزيرهء بالكان را فرا گرفته و مشتمل برشمال يونان ، جنوب بلغارستان و قسمت اروپايى تركيه است . مرزهايش در ادوار مختلف متفاوت بود . ( دايرة المعارف فارسى ) ( 3 ) . كشور قديمى در شبه جزيرهء بالكان ، كه در ايام اعتلا ، تقريباً معادل مقدونيه حاليه بود . ( دايرة المعارف فارسى ) ( 4 ) . ر . ك . تاريخ فرهنگ ايران ، ص 32 - 37