فاطمه جان احمدى

81

تاريخ فرهنگ وتمدن اسلامى ( فارسي )

متبحرى است كه كتاب‌هاى بسيارى در علم طب نگاشته است . كتاب‌هاى پزشكى وى توسط مسلمانان به عربى و سريانى ترجمه شد « 1 » و بارها مورد استفاده و توجه مشتاقان علم پزشكى قرار گرفت . جايگاه والاى آثار او نزد محققان مسلمان موجب شده است تا برخى علم پزشكى اسلامى را متأثر از او بدانند . « 2 » سيطره طولانىمدت حكومت‌هاى « يونانى مآب » « 3 » بر سرزمين‌هاى مصر ، شام و ايران ، دستاوردهاى مهمى به ارمغان آورد و تأثيرات درخور توجهى را بر منطقه وسيع نيل تا دره سند بر جاى نهاد . مدرسه اسكندريه در مصر ، ادسا ( رُها ) ، نصيبين و انطاكيه در شامات كانون‌هاى فرهنگى فعال آسياى غربى بودند كه به نوعى در ادامه حركت علمى آتن قرار داشتند . 3 . تمدن مصرى تمدن مصر كه بر پهن‌دشت سواحل رود نيل گسترده است با پيشينه‌اى هزاران ساله از تمدن‌هاى شگفت‌انگيز جهان به شمار مىرود . سرزمين فراعنه يا خدايان بشرى ، سرزمين پيامبران و مبعوثان الهى و خاك تحيرآفرينى كه تا امروزهء جهان ناگفته‌هاى بسيار دارد ، همجوارى و ارتباط ديرينهء مصر و تمدن يونان موجب شد بسيارى از بزرگان يونانى در مدارس مصرى علم‌آموزى كنند . همين پيوند ، تاريخ آموزش مصريان را با نام يونانيان درآميخت . بسته‌شدن مدرسه آتن ، موجب رونق مدرسه اسكندريه شد و بدين‌رو تمامى اعتبار علمى آتن به اسكندريه منتقل گرديد . به دليل تبحر دانشمندان مصرى در رياضيات ، هندسه ، نجوم ، طب و تشريح ، از اين پس علوم مرتبط با آن جايگاه ديگرى يافت . « 4 » در اين مدرسه با استفاده از نظريه فيثاغورث ، فاصله نسبى خورشيد و ماه از زمين محاسبه شد . هرچند اين اندازه‌ها در ابتدا از دقت پايين و اعتبار ناچيزى برخوردار بود ، اما رفته‌رفته با طرح نظريه خورشيدمحورى جهان و عدم گردش آن به دور زمين ، طرحى نو در علم نجوم افكنده شد و بعدها نيز كپرنيك همين نظريه را تأييد و اثبات كرد . البته اين نظر تا زمان ابوريحان بيرونى نتوانست به درستى طرح و تبيين شود و

--> ( 1 ) . غريغوريوس الملطى المعروف بابن العبرى ، تاريخ مختصر الدول ، ص 92 و 112 . ( 2 ) . دليسى اوليرى ، انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ، ترجمه احمد آرام ، ص 58 . ( 3 ) . 1 . Hellenistic . ( 4 ) . بنگريد به : حكمت عبدالكريم فريحان و ابراهيم ياسين خطيب ، مدخل إلى تاريخ الحضارة العربية الاسلامية ، ص 61 .