توانست حكومتى مستقل ( 172 - 138 ق ) دراندازد . حكومت اسلامى امويان اندلس 284 سال به‌طول انجاميد . « 1 » يكى از حكمرانان مقتدر اموى ، عبدالرحمن سوم است كه درخشان‌ترين و غنىترين ادوار تاريخ ميانه اسلام در اندلس با او نامبردار است . « 2 » پايتخت آنان شهر قرطبه بود كه يكى از قدرتمندترين كانون‌هاى فرهنگى جهان اسلام و اروپا به شمار مىآمد . وجود جريان‌هاى مختلف سياسى و مذهبى چون موحدون و مرابطون و انتقال قدرت به آنها و از سويى مسيحيتِ در حال توسعه كه تلاش مىكرد مناطق تحت نفوذ را بازپس گيرد و همچنين جدال مستمر بربرهاى ساكن اين مناطق با مسيحيان ، تحولات عظيم تاريخى را در اين منطقه به وجود آورد . به رغم بىثباتى سياسى در اين منطقه ، موضوعات فرهنگى به شدّت رشد كرد و سرآمدان بسيارى چون ابن‌حزم ، ابن‌رشد ، ابن‌عربى و آل‌ميمون و مترجمان عالىرتبهء طليطله ( تولدو ) در اين عرصه باليدند « 3 » و تمدن اسلامى را از آثار خود سيراب كردند . يك . هنرهاى تزئينى يافت بسيارى از آثار مكشوف چون سفالينه‌ها ، شيشه ، ابزار فلزى و ظروف آشپزخانه و انواع اشياى محكوك و حجارىشده ، بر ظرافت صنعت‌گران مسلمان اندلس دلالت دارد . اشياى زيباى تزئينى و تجملى چون جعبه جواهرات با سرپوش نيمكره‌اى و يا ظروف منقوش به طرح‌هاى زيباى گياهى و حيوانى ، بازتابى از هنر اصيل اسلامى است . البته كنده‌كارى عاج نيز در كارگاه‌هاى سلطنتى رواج داشت . « 4 » به دليل اهميت منبر و محراب در فرهنگ اسلامى و جايگاهى كه در معمارى اسلامى دارد ، هنرمندان مسلمان همهء ذوق و خلّاقيت خود را در زيبا جلوه‌دادن آن به‌كار گرفتند تا بديع‌ترين اثر هنرى را پديد آورند . « 5 » بر همين اساس منبر مسجد قيروان و محراب مسجد اعظم قرطبه با

--> ( 1 ) . بنگريد به : عبدالمجيد نعنعى ، تاريخ الدولة الاموية فى الاندلس ، التاريخ السياسى ، ص 150 - 133 . ( 2 ) . ابن عذارى ، البيان المغرب فى اخبار الاندلس و المغرب ، ج 2 ، ص 156 . ( 3 ) . عبدالمجيد نعنعى ، الاسلام فى طليطلة ، ص 245 - 231 . ( 4 ) . براى آگاهى بيشتر از وضعيت هنرمندان مسلمان در اسپانيا و نحوه انتقال اين هنرها بدانجا بنگريد به : هربرت ريد ، كتاب هنر ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 560 و 561 . ( 5 ) . احمد امين ، ظهر الاسلام ، ص 356 .