5 . مسجد جامع منصور : اين مسجد در فاصله سال‌هاى 149 - 145 هجرى در بغداد به فرمان منصور عباسى بنا گرديد و سپس به مدد دانشمندان و فقهايى بزرگ كه استادى حلقه‌هاى درس آنجا را بر عهده داشتند ، افزون بر موقعيت مذهبى ، قرن‌ها به حيات علمى خود ادامه داد . « 1 » بنا بر گزارش منابع ، بعد از گذشت يك قرن و نيم ، شمار حلقه‌هاى دائمى اين مسجد ، به چهل تا پنجاه حلقه رسيد و اين خود بيانگر توسعه و رونق علمى آنجا است . « 2 » 6 . مسجد الأقصى : مسجدالأقصى يكى از كهن‌ترين عبادت‌گاه‌هايى است كه در بيت‌المَقْدِس واقع است و تاريخ بناى آن به يك روايت به حضرت سليمان مىرسد . « 3 » مسلمانان اين سرزمين را در دوره خلافت عمر بن خطاب ( 23 - 17 ق ) فتح كردند . « 4 » اهميت و جايگاه سرزمين بيت‌المقدس و مسجدالأقصى در منابع اسلامى آمده است ؛ « 5 » از جمله اينكه هركس بيت‌المقدس را زيارت كند ، داخل بهشت شده و همه پيامبران را زيارت خواهد كرد ، يا اينكه هركس يك روز را در بيت‌المقدس روزه بگيرد ، از آتش جهنم دور خواهد بود . « 6 » اين مسجد با قرار گرفتن در رديف دو مسجد مقدس ديگر چون مسجدالحرام و مسجدالنبى ، همه اعتبار و ارزش دينى خود را در اسلام بازمىيابد . افزون بر اين ، مسجدالأقصى با قرار گرفتن در شمار مساجدى كه مسلمانان بدانجا « شدّ رحال » « 7 » مىكردند ، بر دامنه اعتبارش افزوده شد . 7 . مسجد قبة الصخرة : در كنار مسجدالاقصى بناى زيباى « قبة الصخرة » يا « آسمانهء سنگ » بنا گرديده است . اين مسجد با دارابودن معمارى بىنظير ، يكى از تجلىگاه‌هاى زيبايى و ظرافت هنر اسلامى محسوب مىشود . قبةالصخرة به فرمان عبدالملك بن مروان ( 86 - 65 ق ) براى برگزارى روز عرفه ( نهم ذىالحجة ) ساخته شد . « 8 » به رغم تاريخ پر فراز و فرود اين مسجد در

--> ( 1 ) . احمد امين ، ظهر الاسلام ، ص 348 . ( 2 ) . خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 68 و 69 . ( 3 ) . ابن فقيه همدانى ، مختصر البلدان ، ص 92 ؛ ابن خلدون ، مقدمه ، ج 2 ، ص 702 . ( 4 ) . واقدى ، فتوح الشام ، ج 1 ، ص 220 . ( 5 ) . بنگريد به : ابن فقيه همدانى ، مختصر البلدان ، ص 97 - 91 . ( 6 ) . همان ، ص 92 و 93 . ( 7 ) . سفرى علمى به منظور كسب دانش و يا شنيدن اخبار محدثان موثق است . براى اطلاع بيشتر بنگريدبه : قاضى ابرقوه ، سيرت رسول الله ، تحقيق اصغر مهدوى ، مقدمه ، ص 94 . ( 8 ) . قلقشندى ، مآثر الانافة فى معالم الخلافة ، ج 1 ، ص 129 .