مشاهدات كلينيكى خود را در كتابى نگاشت كه مشتمل بر نظريه‌هاى شخصى اوست . « 1 » يكى از روش‌هاى معمول پزشكان مسلمان ، استفاده از تلقين است كه نمونه‌هاى متعددى از آن در آثار طبى قديم موجود است . براى مثال ، ابن‌سينا عاشقى را كه در فراق معشوق خود مريض شده بود ، معالجه كرد . او وقتى از حركات نبض بيمار به مطلب پى برد ، با تلقين او را معالجه كرد . « 2 » يكى ديگر از كشفيات مهم پزشكان مسلمان ، گردش ريوى خون در بدن بوده است كه به دست ابن‌نفيس ( 687 ق ) كشف شد ، « 3 » هرچند امروزه آن را به نام هاروى انگليسى مىشناسند . « 4 » پيش‌تر نيز گفته شد اروپاييان در جريان انتقال علوم مشرق‌زمين به اروپا ، اصول امانت‌دارى را تا حد زيادى رعايت نكرده‌اند . مسلمانان همراه با پيشرفت‌هاى خود در علم پزشكى ، در داروسازى نيز فعاليت‌هاى گسترده‌اى داشتند . آنان گياهان طبى را از هند و ساير نقاط مىآوردند كه اين اقدام ابتدا در زمان يحيىبن خالد برمكى انجام يافت . سپس داروسازان و پزشكان نابغه از ميان مسلمانان برخاستند و كتاب‌هاى گياه‌شناسى و داروسازى را نيز از هندى و يونانى ترجمه نمودند . « 5 » از مهم‌ترين آثار ترجمه‌شده از زبان يونانى به عربى ، كتاب الحشائش نوشته ديو سكوريدس است . پزشكان مسلمان خود نيز كتاب‌هايى در موضوع داروسازى نگاشتند . در قرون اخير مطالعات جديد اروپاييان در فن داروسازى نشان مىدهد كه مسلمانان بنيان‌گذاران اين فن بوده‌اند . آثارى باارزش در داروشناسى و داروسازى نيز تأليف گشت كه معمولًا به اين نوع كتاب‌ها « اقرا باذين » گفته مىشد . نخستين كتاب مهم و جامع در اين زمينه ، اقرا باذين كبير نوشته شاپوربن سهل بود كه در سراسر عالم اسلام در فن دارو به‌عنوان كتاب مرجع شناخته

--> ( 1 ) . يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 185 . ( 2 ) . ادوارد گرانويل براون ، تاريخ طب اسلامى ، ص 122 ؛ به نقل از : يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 185 و 186 . ( 3 ) . سيد حسين نصر ، علم و تمدن در اسلام ، ص 222 . ( 4 ) . زيگريد هونكه ، فرهنگ اسلام در اروپا ، ص 257 . ( 5 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ص 607 - 605 .