كه فتوحات بيشتر شد و اموال بسيارى به دست مسلمانان افتاد ، او سهم كسان خود را بيش از اصحاب رسول‌خدا ( ص ) معين كرد . براى مثال در سال 27 هجرى مسلمانان به سركردگى عبدالله بن سعد ( برادر رضاعىعثمان ) افريقيه را فتح كردند و 5 / 2 ميليون دينار غنيمت آوردند ، اما عثمان خمس آن را - كه‌به بيت‌المال تعلق داشت - به مروان‌بن حكم داد و دختر خود را به عقد وى درآورد . وىرسيدگى به‌حساب واليان را كه از خويشان او بودند ، متوقف ساخت و آنها نيز بيش از پيش‌برحرص و طمع خود افزودند ؛ به‌ويژه معاويه ، والى شام كه از ديگران باهوش‌تر و طمع‌كارتربود . « 1 » بديهى است ملتى كه همه امكانات خود را براى فراهم آوردن زندگى مجلل‌تر و ارضاىهرچه بيشتر غرايز و تمايلات خود به‌كار مىگيرد ، روح تحرك و تلاش را از دست مىدهد . بدين‌ترتيب ، از يك سو شكاف طبقاتى عميق‌تر و نارضايتى عمومى ، افزون‌تر مىگردد و ازسويى ديگر نيز فساد اجتماعى دامن‌زده شده و درنتيجه جامعه به سراشيبى سقوط كشيده‌مىشود . « 2 » امويان نيز بسيارى از درآمدهاى دولت اسلامى را صرف خوش‌گذرانىها و ساختن كاخ‌هاى مجلل مىكردند كه همين امر موجب افزايش نارضايتى عمومى شد و سرانجام به اضمحلال اين سلسله انجاميد . بعد از بنىاميه ، بنىعباس نيز همين شيوه را پىگرفتند و به همان سرنوشت نيز گرفتار آمدند .

--> ( 1 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ج 2 ، ص 223 و 224 . ( 2 ) . زين‌العابدين قربانى ، علل پيشرفت اسلام و انحطاط مسلمين ، ص 375 و 376 .