زهرا اسلامى فرد

203

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( فارسي )

تهاجمات وى كشور كره به تصرف درآمد . بدين‌ترتيب ، ترس و وحشت سراسر اروپاى شرقى را فراگرفت و موج تهاجمات او تا لهستان ، مجارستان و سواحل آدرياتيك گسترش يافت . وى در سال 628 هجرى نيز كشور ايران را از دست آخرين بازمانده خوارزمشاهيان خارج نمود . سومين موج حمله را قوبيلاى قاآن آغاز كرد . هدف وى ، سراسر خاك چين ، ژاپن ، آسياى جنوب شرقى و سرانجام بغداد بود ؛ شهرى كه در سال 656 هجرى توسط هلاكوخان ويران گشت . در اين يورش ، خليفه و افراد او قتل عام شدند و كشت و كشتار و غارت شهر يك هفته به طول انجاميد . پس از ويرانى بغداد ، ديگر پايتختى براى جهان اسلام وجود نداشت . مغول‌ها هم‌چنان به تهاجات خود ادامه دادند ، تا اينكه در سال 658 هجرى دمشق را تصرف نمودند ، اما خوشبختانه مماليك با شتاب از مصر به شام آمدند و آنها را در خارج از كشور بازداشتند . آخرين تهاجم مغول و شايد بزرگ‌ترين و خون‌بارترين آنها ، تهاجم تيمور لنگ است . ردپاى او را مىتوان از محل مناره‌هايى كه با سرهاى بريده برپا مىساخت ، در سراسرخاك روسيه مركزى تا شمال هند و ديگر بار در سال‌هاى 1380 تا 1400 ميلادى درسوريه دنبال كرد . « 1 » دو . واكنش كشورهاى اسلامى در مقابل يورش مغول قوم وحشى و خونخوار مغول سراسر خاك كشورهاى اسلامى را درنورديد و بسيارى از مظاهر فرهنگ و تمدن اين كشورها را نابود ساخت . بىگمان توان رزمى رهبران اين قوم و نيز طاقت و تحمل باورنكردنى لشگريان آنها و همچنين به‌كاربستن برخى فنون چادرنشينى و بيابان‌گردى ( مانند جابه‌جايى و حمله و گريز در جنگ ) ، از جمله عوامل اين پيروزىها بود . اما نمىتوان اينها را دلايلى قاطع و خدشه‌ناپذير براى پيروزى اين قوم دانست ؛ چنان كه يك درگيرى ساده در « عين‌جالوت » كه به پيروزى مماليك منجر شد ، افسانه شكست‌ناپذيرى مغول را درهم ريخت . يكى از دلايلى كه مغول‌ها را شكست‌ناپذير مىنمود ، كشت‌وكشتارهاى بىحد و جنون‌وار

--> ( 1 ) . آندره ميكل ، اسلام و تمدن اسلامى ، ص 316 .