زهرا اسلامى فرد

184

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( فارسي )

افزون بر اين ، بتانى ، ابن‌يونس ، بيرونى ، ابن‌سعيد و ياقوت نيز از پيشينيان پا فراتر نهادند و مكان‌هاى جغرافيايى مورد نظر را بر حسب طول و عرض جغرافيايى با دقتى حيرت‌انگيز تعيين نمودند . از آنجا كه مسلمانان به رياضيات علاقمند بودند ، با اشتياقى بسيار به تنظيم جداول جغرافيايى پرداختند . جايى كه اندازه‌گيرىهاى بطلميوس چندين درجه با واقعيت اختلاف داشت ، اشتباهات مسلمانان در مقايسه با مقياس‌هاى امروزى به يك يا حداكثر دو دقيقه جغرافيايى ( 60 / 1 درجه ) مىرسيد . ادريسى شرح سفرهاى جغرافيايى را با جغرافياى نجومى و محاسباتى كره‌زمين تلفيق كرد . رشته علمى ديگرى به نام جغرافياى فيزيكى كه همان ژئولوژى يا زمين‌شناسى است ، به‌دست ابن‌سينا و بيرونى پىريزى شد . ناگفته نماند آثار ابن‌سينا درباره معدن‌شناسى ، منبع اصلى زمين‌شناسى اروپا تا نيمه قرن هجده ميلادى به‌شمار مىرفت . « 1 » تحقيقات اخير برخى از دانشمندان مانند فؤاد سزگين ، استاد رشته تاريخ علوم عربى - اسلامى در فرانكفورت ، بيانگر آن است كه بر خلاف آنچه مشهود است كه كريستف كلمب كاشف آمريكا بوده ، اين مسلمانان بودند كه با در دست داشتن نقشه‌هاى دقيق ، موفق به كشف آمريكا شدند . « 2 » يكى از پايه‌هاى استدلال اين دانشمند ، ناتوانى اروپا در ترسيم نقشه‌هاى دقيق از جغرافياى جهان در آن سال‌هاست و اينكه تنها مسلمانان از ابزار لازم براى اندازه‌گيرى و ترسيم نقشه جهان برخوردار بودند . 6 . تأثير پزشكى اسلامى بر تمدن غرب پزشكى اسلامى از راه‌هاى گوناگون بر پزشكى غرب تأثير نهاد كه يكى از آنها ترجمه آثار متعدد پزشكان اسلامى به زبان لاتين بود . يكى از بزرگ‌ترين پزشكان اسلامى محمدبن زكرياى رازى است كه از وى آثار متعددى به لاتين ترجمه شده و هر يك بارها نيز به چاپ رسيده است . « 3 » زيگريد هونكه ، مستشرق

--> ( 1 ) . بنگريد به : همان ، ص 441 - 434 . ( 2 ) . فؤاد سزگين ، « كشف قاره آمريكا ، كريستف كلمب ، چينىها يا اعراب » ، جغرافياى ايران . ( 3 ) . علىاكبر ولايتى ، فرهنگ و تمدن اسلامى ، ص 120 .