مقايسه تمدن قوم عاد و ثمود با تمدن مصر در دوران فراعنه و تأكيد بر ارجحيت آنان از جهت معمارى ، بيانگر گسترش تمدن اين مردم است . در روايات مذهبى نيز قوم عاد سلسله پادشاهانى با عنوان شدّاد داشته‌اند كه براى خويش كاخى عظيم فراهم مىآوردند كه زمين آن از جواهرات مفروش بوده است . بسيارى از مفسران دربارهء محل زندگى قوم عاد و ثمود نظر روشنى به‌دست نداده‌اند : برخى جايگاه قوم ثمود را كوهستان‌هاى بين شام و حجاز و برخى ديگر آنان را از مردم جنوب جزيرة العرب دانسته‌اند . در سدهء اخير نيز باستان‌شناسان ، شهر صالح پيامبر را در شمال عربستان يافته‌اند ، ولى هنوز از قوم عاد اثر مشخص و مسلّمى كشف نشده است . از آنجاكه بسيارى ، قوم ثمود را وارث تمدن قوم عاد مىشمردند ، احتمالًا آنان نيز از مردم شمال جزيرةالعرب بوده‌اند . « 1 » قرآن‌كريم به‌كرّات از اقوام متعددى كه در جنوب جزيرةالعرب مىزيسته‌اند ، ياد نموده و تمدن آنان را نيز همانند مردم عرب شمال ، شگفت‌آور معرفى نموده است . سرگذشت اين مردم به‌اختصار در سورهء « سبأ » ، و به‌تفصيل در سورهء نمل ( برخورد سليمان نبى با ملكهء سبا ) آمده است . در سورهء سبأ چنين مىخوانيم : براى قوم « سبا » در محل سكونتشان نشانه‌اى [ از قدرت الهى ] بود : دو باغ [ بزرگ ] از راست و چپ [ رودخانه عظيم با ميوه‌هاى فراوان . به آنها گفتيم : ] از روزى پروردگارتان بخوريد و شكر او را به‌جاى آوريد ؛ شهرى است پاك و پاكيزه ، و پروردگارى آمرزنده [ و مهربان ] . اما آنها [ از خدا ] روىگردان شدند و ما سيل ويرانگر را بر آنان فرستاديم و دو باغ [ پربركت ] آنها را به دو باغ [ بىارزش ] كه ميوه‌هاى تلخ و شوره‌گز و اندكى درخت سدر داشت ، مبدل ساختيم . « 2 » در اين سوره ، خداوند از پيشرفت تمدن عرب قحطانى از نظر كشاورزى ، صنعت و سدسازى سخن مىگويد . مردم اين منطقه با ايجاد سد مأرب تمامى اراضى قابل‌كشت را تا

--> ( 1 ) . جواد على ، المفصل فى تاريخ العرب ، ج 1 ، ص 624 . ( 2 ) . سبأ ( 34 ) : 15 و 16 .