دوم اينكه در ماجراى محاصره خانه عثمان ، مردم مصر ، كوفه ، بصره و مدينه حضور داشتند و عثمان خود در اين امر مقصر بود . مردم نيز در ابتدا قصد كشتن او را نداشتند ، بلكه از او تقاضاى مجازات مروان يا كناره‌گيرى از خلافت را داشتند . و زمانى تصميم به كشتن او گرفتند كه احتمال مىدادند با سپرىشدن مراسم حج ، جمعى به يارى عثمان بشتابند و همه محاصره‌كنندگان را بكشند و اوضاع جامعه اسلامى از گذشته نيز بدتر شود . علاوه براين ، كشندگان عثمان به‌طور دقيق معلوم نبودند . مورخان همگى درباره كشندگان عثمان ترديد نموده‌اند و در چنين موردى ، راهى جز پرداخت خون‌بها باقى نمىماند . ازسوى ديگر ، متهمان به قتل عثمان از بزرگان قبايل مختلفى بودند كه در حقيقت به نمايندگى مردم خود براى اعتراض به مدينه آمده بودند . ازاين‌رو مجازات و محاكمه آنان اعتراض افراد قبيله آنان را به همراه داشت و افرادى كه همراه آنان در صحنه حضور داشتند ، به هيچ‌وجه به تسليم آنان حاضر نبودند . ازاين‌رو ، على ( ع ) در پاسخ وليد بن عقبه فرمود : « اگر لازم باشد كه امروز آنان را قصاص كنم ، لازم خواهد بود كه فردا نيز با آنان بجنگم » . بنابراين ، براى مجازات آنان از نظر شرعى و سياسى راهى جز پرداخت خون‌بها ، وجود نداشت . چنان‌كه عثمان خود در مجازات عبيدالله بن عمر كه هرمزان و دختر ابولؤلؤ را كشته بود ، اقدام به قصاص نكرد و خون‌بهاى آنان را از بيت‌المال پرداخت ؛ حال اينكه عبيدالله و جرم او معلوم بود و مجازاتش نيز دولت اسلامى را تهديد نمىكرد . جنگ صفين جنگ با معاويه اجتناب‌ناپذير بود . زيرا روش اميرمؤمنان على ( ع ) براى هيچ‌يك از سردمداران قريش قابل تحمل نبود و آن حضرت هرگز حاضر نبود به بهاى ظلم بر مردم پيروزى خويش را بجويد . بنابراين ، كارى را كه آغاز كرده بود جز با سركوب مخالفان تحقق‌پذير نبود و مخالفان نيز جز در شرايط نااميدى ، از لجاج و عناد دست برنمىداشتند . به همين دليل فراريان جنگ جمل مانند وليد بن عقبه و مروان به سرعت به معاويه پيوستند . اميرمؤمنان على ( ع ) پس از ورود به كوفه ، در صدد برآمد با معاويه اتمام حجت كند . به او