بدر كشته شد ، امروز ما نيز حنظله شما ( حنظله غسيل الملائكه ) را كشتيم و انتقام خود را گرفتيم . « 1 » وى اعلام داشت كه شما در ميان كشته‌هاى خود به مثله شدن برخورد خواهيد كرد ، ولى بدانيد كه اين كار به دستور فرماندهان نظامى ما انجام نشده ؛ گو اينكه از آنچه رخ داده ، متأسف نيستيم . « 2 » پيامدهاى جنگ احد شكست در نبرد احد ، دشمنان پيامبر را اميدوار ساخت و واكنش‌هاى ايذايى فراوانى را موجب شد . مهم‌تر از همه ، آن اقليتى كه پس از مشاورهء پيامبر و تنفيذ رأى اكثريت ، همراه منافقان از سپاه اسلام جدا شده بودند ، برضد اكثريت كه در صحنه مانده و تلفات داده بودند ، زبان به ملامت گشودند و اظهار داشتند : « لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا . » « 3 » به همين مناسبت آيات متعددى در ملامت اينان نازل شد ؛ آياتى كه حقانيت موضع ياران پيامبر را تأييد نموده و حادثه احد را نيز كاملًا طبيعى دانسته است . در آيه‌اى مىخوانيم : اگر به شما آسيبى رسيده ، آن قوم را نيز پيش از اين آسيبى مشابه رسيد و ما اين حوادث را ميان مردم به نوبت مىگردانيم تا پند بگيرند . « 4 » جالب اينكه به‌دنبال مشاوره پيامبر با ياران خود درمورد جنگ احد كه به‌موجب آن ، نتيجه جنگ مطابق با حدس اقليت رقم خورد ، اين تصور براى مسلمانان پيش آمد كه از اين پس

--> ( 1 ) . حنظله فرزند ابوعامر از بزرگان اوس بود كه با دختر عبدالله بن ابى ، رئيس خزرج در شب قبل از جنگ احد زفاف داشت و صبح همان شب قبل از غسل روانه ميدان جنگ شد و به شهادت رسيد . اين دختر و پسر بر خلاف پدران خود كه در رأس نفاق قرار داشتند ، دو مسلمان پاك‌باخته بودند كه هر فرصتى را براى خدمت به اسلام مغتنم شمردند . پيامبراكرم دربارهء حنظله فرمود كه در خواب ديدم فرشتگان حنظله را غسل مىدادند . به اين مناسبت ، حنظله معروف به غسيل الملائكه شد . او تنها فردى بود كه از ميان شهداى احد مثله نشد و اين صرفاً به خاطر ابوعامر پدر حنظله بود كه همراه سپاه قريش با پيامبر ( ص ) مىجنگيد . ( 2 ) . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 387 . ( 3 ) . آل‌عمران ( 3 ) : 168 . ( 4 ) . آل‌عمران ( 3 ) : 140 .