محمد ابراهيمى وركيانى

101

تاريخ تحليلى اسلام از آغاز تا واقعه طف ( فارسي )

نتوانند درصدد انتقام برآيند . مهم‌تر اينكه آنان از بنىهاشم ابولهب را نيز به همراه داشتند تا بدين‌ترتيب خون پيامبر لوث گردد و كمترين واكنشى بر ضد قريش صورت نگيرد . ليلة المبيت فرشتهء وحى پيامبر را از جريان توطئه قريش آگاه كرد و فرمان هجرت به يثرب را به او ابلاغ نمود . حضرت نيز به على ( ع ) پيشنهاد كرد كه در بستر او بخوابد تا او به همراه ابوبكر به يثرب مهاجرت كند . آنها به‌سوى غار ثور كه در خلاف جهت يثرب قرار داشت ، رفتند و پس از آنكه رديابى دشمن بىنتيجه ماند ، پس از سه روز توقف در غار ، به سمت يثرب روانه شدند . قرآن‌كريم خود جريان هجرت پيامبر ( ص ) را چنين حكايت نموده : اگر او را يارى نكنيد ، بىگمان خداوند او را در سخت‌ترين لحظات يارى كرد ؛ آن هنگام كه كافران او را از مكه بيرون كردند ، درحالىكه او يكى از دو نفر بود . در آن هنگام كه آن دو در غار بودند ، او به همسفر خود مىگفت : غم مخور ! خدا با ماست . پس آنگاه خداوند آرامش خود را بر او فرستاد و با لشكرهايى كه مشاهده نمىشوند ، او را تأييد نمود و گفتار كافران را در زبونى قرار داد و با شكست روبه‌رو ساخت ، ولى كلمة الله و آيين او برتر و پيروز است و خداوند توانا و حكيم است . « 1 » دربارهء همسفرى ابوبكر با پيامبر ، شيعه و سنى به تفصيل سخن گفته‌اند . اهل‌سنت از اين آيه فضيلتى بزرگ براى ابوبكر ادعا نموده و از اين سو نويسندگان شيعه نيز منكر فضيلت شده و بلكه آيه را دليل بر عدم آن دانسته‌اند . به باور نگارنده قطع نظر از همه اين ديدگاه‌ها ، از آيه فضيلتى براى ابوبكر ثابت نمىشود ؛ چه آنكه اگر پيامبر كسى را براى همسفرى خويش برمىگزيد ، بايد افرادى مانند حمزه را با خود مىداشت ، درحالىكه همگى آنها به يثرب رفته بودند « 2 » و تنها افراد تهيدست كه توانايى هجرت نداشته و يا به خاطر اشتغالات ديگر فرصت هجرت نداشتند ، باقى مانده بودند . ازاين‌رو ، همسفرى ايشان كاملًا اتفاقى به نظر مىرسد ؛

--> ( 1 ) . توبه ( 9 ) : 40 . ( 2 ) . مسعودى ، التنبيه و الأشراف ، ص 213 ؛ الكاندهلوى ، حياة الصحابه ، ج 1 ، ص 330 .