حميد احمدى

58

تاريخ امامان شيعه ( فارسي )

شايد كسى مدّعى شود كه ممكن است اديب و شاعر نيز در فهم معانى سخنان به خطا رود . اين شبهه كاملًا بىپايه است ؛ چرا كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله خود بعد از سرودن اين ابيات ، فهم حسان را تاييد مىكند ؛ چنان‌كه يكى از علماى موثق اهل‌سنت در قرن هفتم ، در كتاب معروف كفاية الطالب به اين تأكيد پيامبر صلى الله عليه و آله تصريح دارد : فقال النبى صلى الله عليه و آله و سلم يا حسان لاتزال مؤيّداً بروح القدس ما نافحت عنا بلسانك . « 1 » پس پيامبر - كه صلوات و سلام خداوند بر او و خاندان او باد - فرمود : اى حسان ! همواره مؤيد باشيد ! كلماتى كه بر زبان شما جارى گرديد ، از نغمه‌هاى آسمانى بود كه روح‌القدس بر آن جارى ساخت . اين تأييد ، همه شبهات درباره برداشت حسّان را مىزدايد و بر صحت آن گواهى مىدهد . تبريك بسيارى از صحابه از جمله شيخين ( ابوبكر و عمر ) « 2 » به على بن ابىطالب عليه السلام نيز گواه ديگرى بر اين مسئله است ؛ چرا كه توصيه به محبت و دوستى يك نفر ، جاى تبريك گفتن ندارد . از موارد ديگر در فهم و برداشت معانى اين خطبه ، برداشت معاصران پيامبر به‌ويژه نخبگان است . علامه امينى در الغدير « 3 » حدود شصت بيت شعر شكايت‌آميز از عمرو بن عاص روايت مىكند كه او براى معاويه فرستاده است . عجيب آنكه اين ابيات متعلق به مردى است كه از محبّان و حاميان آن امام محسوب نمىشود . او در ابياتش مىگويد : ما توصيه زيادى راجع به على بن ابىطالب از پيامبر شنيده‌ايم ؛ خصوصاً در روز غديرخم ، آنگاه كه صحابه متوقف شدند و اجتماع كردند . پيامبر آن وصيت خاص را در مورد على فرمود و على را به جانشينى منصوب كرد و به‌عنوان خليفه خود از طرف خداوند معرفى

--> ( 1 ) . همان ، ص 18 . ( 2 ) . ابوبكر احمد بن على خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 8 ، ص 284 ؛ حافظ عبيدالله بن عبدالله ( حاكم‌حسكانى نيشابورى ) ، شواهد التنزيل ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 1 ، ص 123 ؛ ابن‌واضح احمد بن ابىيعقوب ، تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 39 . ( 3 ) . عبدالحسين احمد امينى ، الغدير فى الكتاب و السنة و الأدب ، ج 2 ، ص 117 - 115 . گفتنى است ابن‌ابىالحديد در كتاب خويش اين ابيات را باز گفته است . ( بنگريد به : شرح نهج‌البلاغة ، ج 1 ، ص 56 و 57 . )