تاريخ امامت امام عصر عليه السلام و دوران غيبت صغرى حضرت مهدى عليه السلام فرزند امام حسن عسكرى عليه السلام در سال 255 هجرى از مادرى به نام نرجس تولد يافت . « 1 » نام و كنيه آن حضرت با نام و كنيه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله يكى است ؛ چنان‌كه روايات زيادى بر اين امر دلالت دارند . در احاديث از بردن نام آن حضرت نهى شده است ، از اين رو معمولًا با لقب از ايشان ياد مىكنند . « مهدى » ، « حجت » ، « قائم » ، « صاحب‌الزمان » و « بقيةالله » از القاب آن حضرت است كه در اين ميان « مهدى » شهرت بيشترى دارد . مادر امام عليه السلام از زنان فاضل ، پارسا و اهل دانش و معرفت بود ؛ تا بدانجا كه حكيمه دختر امام جواد عليه السلام يكى از بزرگ‌ترين زنان دانشمند عصر - كه مورد احترام همه دانشمندان اسلامى و امام هادى و عسكرى عليهما السلام بود - خود را خدمتگزار او مىخواند . « 2 » حضرت مهدى دو دوره غيبت داشت : يكى كوتاه‌مدت ( غيبت صغرى ) و ديگرى درازمدت ( غيبت كبرى ) . غيبت كوتاه‌مدت از هنگام تولد ( 255 هجرى ) آغاز شد و تا سال 329 هجرى ادامه يافت . البته بيشتر شروع غيبت صغرى را سال 260 هجرى و پس از شهادت امام عسكرى ذكر مىكنند . تلاش بسيار عباسيان در سامرا و بغداد براى كنترل و مراقبت از امام عسكرى عليه السلام به منظور دست‌يابى به فرزند و جانشين ايشان ، امام عليه السلام را از جان حضرت سخت بيمناك نمود ، از اين رو تولد و زندگى او را پنهان نگاه داشت . « 3 » حكومت براى يافتن حضرت چندين‌بار منزل امام حسن عسكرى عليه السلام را مورد بازرسى قرار داد و حتى روزهاى آخر حيات امام عليه السلام منزل او در محاصره بسيارى از نيروهاى عباسى قرار گرفت و خود امام نيز تحت كنترل شديد حدود بيست تن از افراد معتمد قرار داشت تا حضور امام عصر عليه السلام را به حكومت گزارش كنند . « 4 » با اين همه ، امام حسن عسكرى عليه السلام در چند مرحله امامِ پس از خود را به شيعيان و ياران خاص خود معرفى نمود . از اين رو ، برخى شيعيان از تولد آن حضرت مطلع بوده ، با امام عليه السلام ديدار كرده بودند . گفتنى است شيخ مفيد نام و مشخصات برخى از آنها را ذكر مىكند . « 5 »

--> ( 1 ) . محمد بن حسن طوسى ، الغيبة ، ص 231 . ( 2 ) . علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 51 ، ص 28 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 1 ، ص 505 و 506 . ( 5 ) . بنگريد به : محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الإرشاد فى معرفة حجج اللّه على العباد ، ص 350 و 351 .