حميد احمدى
23
تاريخ امامان شيعه ( فارسي )
مهيا مىگردد و از ديگر سو به بازتوليد انديشه و فرهنگ و بالندگى و پويايى آن نيز كمك مىكند . از اينرو در آموزههاى قرآنى و اسلامى همواره بر شناخت هويت و وقايع تاريخى و توجه به اصول و سنن حاكم بر آنها و بازشناسى جريان حقمدار و باطل از ميان آن وقايع تأكيد شده است . همه داستانها و قصص قرآنكريم ، سرگذشت پيامبران گذشته و امتهايشان ، جريان و گروههايى كه به تقابل با آنان برخاستند و همچنين افرادى كه ايمان آوردند و پايدارى نمودند ، همه براى انديشهورزى ، بصيرت و عبرت گرفتن انديشهورزان است . آموزشهاى تاريخى پيامبرگرامى صلى الله عليه و آله و امامان بزرگ شيعه عليهم السلام و حكيمان متأله نيز همين هدف را پى مىگيرد و سرگذشت حضرت آدم تا پيامبر خاتم را در يك راستا و به صورت قانون و فرايندى پيوسته نشان مىدهد . رهنمودهاى اميرمومنان عليه السلام در باب تاريخ نيز پرتوى تابان از هدايت تاريخى قرآن و بازتابى راستين از آموزشهاى ژرف پيامبر خداست . ارزشمندترين منابع تاريخى كه سند افتخار انديشه شيعى و معنويت و آموزههاى اسلامى است ، نهجالبلاغه است ؛ مهمترين سندى كه افزون بر طرح مباحث معرفتى و شناختى در حوزه انديشه امامت ، به شرح و بسط آغاز دوره امامت پرداخته و فرايند نويدبخش آن را نيز ترسيم نموده است . آن امام بزرگ دربارهء اصول و سنتهاى تاريخى مىگويد : بندگان خدا ! بىگمان روزگار همانگونه بر ماندگان و حاضران مىگردد كه بر گذشتگان گرديد ؛ نه روزگارِ گذشته بازمىگردد و نه زمان كنونى هميشه باقى مىماند . سرانجام عملكردش مانند آغاز آن است ؛ كارهايش با يكديگر همانند ، و نشانههايش در روشنايى و راهنمايى به يارى يكديگر برخاستهاند . « 1 » حضرت على عليه السلام در خطبهاى ديگر ، آموختن از تاريخ و درك قوانين آن را از جمله عوامل رساننده انسان به پرواپيشگى مىداند . چنين پرواپيشهاى در برابر حوادث تيره و ابهامآلود ، مشعلى در دست دارد كه هرگز در مغاك شبهه فرونمىافتد : آنكه عبرتهاى روزگارْ او را آشكار شود - و از آن پند پذيرد - و از كيفرها كه پيش چشم
--> ( 1 ) . گردآورنده محمد بن حسين ( سيد رضى ) ، نهجالبلاغه ، ترجمه سيدجعفر شهيدى ، خطبه 157 .