زياد بود ؛ آن هم به دليل گسترش شيعه و حضور فعال نخبگان شيعه در شهرهاى مختلف به‌ويژه عراق . پس از سپرى شدن حكومت منصور عباسى ، زمان حكومت مهدى عباسى رسيد . او نيز آزادى امام عليه السلام را برنتافت ، از اين رو ايشان را دستگير و به بغداد منتقل كرد ، ولى بعد از مدتى كوتاه امام عليه السلام آزاد شد و به مدينه بازگشت . حكومت با ديگر علويان نيز بناى سخت‌گيرى و مبارزه گذاشت ؛ چنان‌كه على بن عباس را به جرم اقدام براى قيام بازداشت كرد و سپس به قتل رساند . « 1 » پس از مهدى عباسى ، هادى عباسى نيز همين شيوه را پى گرفت . او سخت‌گيرى را بدانجا رساند كه حقوق علويان را از بيت‌المال قطع كرد و به دستگيرى گسترده علويان و شيعيان پرداخت . « 2 » علت اين سخت‌گيرى ، قيام شهيد فخ بود . او نسبت به امام عليه السلام نيز سخت‌گير بود ؛ تا جايى كه تصميم گرفت او را به قتل رساند ، اما فرصت نيافت . سرانجام هارون‌الرشيد در سال 170 هجرى به قدرت رسيد و از اين‌سو درگيرى شيعيان با او نيز اوجى ديگر يافت . امام عليه السلام براى حفظ شيعه از برخوردهاى قهرآميز و خشن حكومت ، به‌شدت تقيه را توصيه مىكرد و با گسترش شبكه‌هاى زيرزمينى ، افراد مورد اطمينان همانند على بن يقطين و جعفر بن محمد بن اشعث را در حكومت نفوذ داد تا ضمن صيانت از شيعه ، از اقدامات حكومت عليه شيعيان نيز جلوگيرى كنند . با اين همه سخت‌گيرى حكومت ، شيعيان رو به فزونى بودند و حتى در بغداد ، شهر امن و پايتخت عباسيان ، محله‌هاى شيعه‌نشين ايجاد شد و سازمان وكالت در آن فعال گرديد . گسترش قيام‌هاى علويان نيز از عمق نفوذ انديشه‌هاى شيعى حكايت مىكرد ؛ همانند قيام يحيى بن عبدالله علوى در ديلمان و قيام محمد بن جعفر علوى در مغرب . نفوذ امام كاظم عليه السلام و سازماندهى گسترده و هوشمندانه شيعيان به قدرى افزايش يافت و چشمگير شد كه برخى به هارون گفتند اكنون دو خليفه وجود دارد : يكى تو و ديگرى موسى بن جعفر . « 3 » امام عليه السلام با آنكه افرادى را در حكومت در رده‌هاى بالا نفوذ داده بود ، شيعيان را از همكارى علنى با حكومت منع مىكرد ؛ آن چنان كه صفوان جمّال از شيعيان به خاطر كرايه‌دادن شترانش به حكومت مورد ملامت امام عليه السلام قرار گرفت . « 4 » بخشى ديگر از مبارزات امام عليه السلام ملامت و طرد عالمان دربارى بود كه در خدمت حاكمان عباسى قرار داشتند . امام عليه السلام در اين باره فرمود : « فقيهان امينان پيامبرند ، مادامى كه خود را به دنيا نفروخته‌اند » . « 5 »

--> ( 1 ) . ابوالفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 270 . ( 2 ) . ابن‌واضح احمد بن ابىيعقوب ، تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 404 . ( 3 ) . ابوجعفر محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى ، معانى الأخبار ، ص 183 . ( 4 ) . محمد بن حسن حر عاملى ، وسائل الشيعة الى تحصيل مسائل الشريعة ، ج 12 ، ص 13 . ( 5 ) . علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 2 ، ص 36 .