حميد احمدى
197
تاريخ امامان شيعه ( فارسي )
وى به دليل فشارها و اهانتهاى جسورانه هشام بن عبدالملك به اهلبيت و امام عليه السلام بر ضد او قيام نمود . زيد هوادارانى در عراق يافت و در سال 122 مبارزات مسلحانه خود را با تكيه بر امر به معروف و نهى از منكر و خونخواهى امام حسين عليه السلام آغاز نمود ، ولى با شكست مواجه شد . وى پس از دستگيرى به شهادت رسيد و براى مخفى نگاه داشتنِ او در جوى آبى دفن شد ، تا اينكه يوسف بن عمر استاندار كوفه آن را كشف كرد . جسد او چندين سال بر دار آويخته شد ، تا آنكه به دستور وليد بن يزيد آن را سوزاندند و نيمى از خاكستر آن را به فرات و نيمى ديگر را به دشت پاشاندند تا عبرت ديگران باشد . « 1 » اين قيام گرچه با شكست مواجه گرديد ، زمينهساز جنبشى فراگير عليه حكومتها شد كه بخشى از اين جريان سالها بعد توسط فرزندان زيد پىگيرى گشت . اين جنبش از نظر فكرى نيز باعث پيدايى انديشه خاص زيديه گرديد . زيديه با اعتقاد به اصل امامت به شيعه اثناعشريه و گرايش فقهى به فقه حنفى ، تا حدودى به اين مذهب نزديك شدند . مهمترين اصول اعتقادى زيديه بدين قرار است : 1 . تأكيد بر فاطمى نسب بودن امام عليه السلام و حصر امامت در فرزندان آن حضرت ؛ 2 . افضليت امام على عليه السلام و اولويت او بر ساير صحابه در خلافت و در عين حال جواز تقدم مفضول بر فاضل ؛ 3 . پذيرش و جواز وجود دو امام در يك زمان در دو منطقه ؛ 4 . قيام مسلحانه در برابر ظلم ؛ 5 . مشروعيت امام مشروط به دعوت آشكار به خود و قيام عليه ظالمان . برخى از اين اصول اعتقادى ، با تقيه كه سياست امامان شيعه بود ، ناسازگار است . جنبش زيديه با تلاش زيركانه در تلفيق اصول اعتقادى و سياسىِ سنيان با شيعيان مىكوشيد مخالفان از دو گروه مذهبى را جذب و با خود همراه كند . بايد دانست كه زيد بن على تمامى اين اصول اعتقادى را مطرح نكرده است ، بلكه بهتدريج ادامهدهندگان راه زيد چنين كردهاند . يحيى فرزند زيد در نواحى شرق جهان اسلام قيام پدر را ادامه داد و به مدت سه سال قيام
--> ( 1 ) . بنگريد به : محمد بن جرير طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ترجمه ابوالقاسم پاينده ، ج 7 ، ص 189 - 182 .