امام باقر عليه السلام علاوه بر تبيين خط امامت و ولايت و نظارت بر اعمال حكومت ، مردم و به ويژه نخبگان را نيز به اعتراض عليه حاكمان تشويق مىكرد . امام عليه السلام به مردم مىفرمود : كسى كه نزد سلطان ظالم رود و او را دعوت به تقواى الهى و موعظه كند و از قيامت بترساند ، براى او همچون پاداش جن و انس خواهد بود . « 1 » از همين روى بود كه حكومت همواره به امام عليه السلام بدبين بود و او را زير نظر داشت ؛ به‌ويژه آنكه سخت‌گيرى و شدت عمل نسبت به امام باقر عليه السلام در زمان هشام بن عبدالملك به اوج خود رسيد . امام همراه فرزندش امام صادق عليه السلام از طرف هشام از مدينه به شام احضار و بازداشت گرديد . « 2 » سخت‌گيرى حكومت به دليل امامت و رهبرى سياسى امامان عليهم السلام بوده است . البته از ميان حاكمان اموى ، برخورد عمر بن عبدالعزيز نسبت به ديگران بهتر بود . او با امام باقر عليه السلام برخوردى ملايم‌تر داشت و حتى دستور داد فدك را به اهل‌بيت عليهم السلام بازگردانند كه جنبه معنوى و نمادين آن ارزش بسيارى براى شيعه داشت . اما اين مدتْ كوتاه بود و هشام با رفتار اهانت‌آميز و خشن و ناسزاگويى به امام عليه السلام باعث برانگيختن خشم و نفرت شيعيان و دوستداران امام و اهل‌بيت گرديد . حتى برخى عقيده دارند يكى از انگيزه‌هاى اصلى قيام زيد بن على در مقابل امويان ، همين برخوردهاى اهانت‌آميز و زننده هشام با امام باقر عليه السلام بود . « 3 » هشام به اجبار امام باقر عليه السلام و فرزندش را در دمشق نگاه داشت و براى تحقير آنان مناظره‌اى با رهبران مسيحى مقيم شام تشكيل داد ، اما پس از آنكه امام عليه السلام در مقابل آنان سرافراز بيرون مىآيد ، ايشان را به مدينه بازمىگرداند و به حاكم مدينه نيز به‌دروغ مىنويسد كه اين دو به كيش مسيحيت درآمدند . وى به مردم ابلاغ كرد كه از ارتباط با آنان خوددارى كنند ؛ ابلاغى كه باعث اذيت و آزار امام از سوى عده‌اى از عوام گرديد . به‌تدريج با برخورد اصولى امام عليه السلام مردم آگاه شدند ، تا اينكه سرانجام حكومت اموى حضور فعال امام عليه السلام و ارتباط گسترده او را برنتافت و با مسموم ساختن امام باقر عليه السلام او را به شهادت رساند . « 4 »

--> ( 1 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الاختصاص ، به كوشش علىاكبر غفارى ، ص 261 . ( 2 ) . رسول جعفريان ، حيات فكرى و سياسى امامان شيعه عليهم السلام ، ص 321 . ( 3 ) . همان ، ص 320 . ( 4 ) . ابن‌صباغ مالكى ، الفصول المهمّة ، ص 221 ؛ على بن عيسى اربلى ، كشف الغمّة فى معرفة الائمّة ، تحقيق سيد هاشم رسولى محلاتى ، ج 2 ، ص 136 .