شيعيانى كه از نظر تاريخى ، جنگ صفين و نهروان ، شهادت امام على عليه السلام ، صلح تحميلى امام حسن عليه السلام ، شهادت سوگمندانه امام حسين عليه السلام و . . . را با خود دارند . امام عليه السلام چون رسماً و علناً اجازه نداشت به آموزش و تربيت مردم در برابر اين مصيبت‌ها اقدام كند ، زبان و ادبيات و روشى برمىگزيند كه هم دلنشين است و هم التيام‌بخش دردها . در چنين فضايى ، دعاهاى صحيفه سجاديه رويكردى عرفانى و تربيتى را پى مىريزد ؛ چرا كه خود حضرت زينت عابدان و عارفان و سخنش نغمه قلبى دردمندان بود و از همين‌روى بر دل‌ها نشست و ماندگار شد . در كنار صحيفه سجاديه ، رساله حقوق امام عليه السلام كه زيربناى معرفتى حقوق انسانى است در ساحت‌هاى فردى و اجتماعى از منظرهاى مختلف در خور توجه است : نگاه به خود و خدا ، از نگاه به خود در تعامل با ديگران و همه محيط پيرامون ، حقى كه انسان دارد و حقوقى كه ديگران بر او دارند و حقوق اجزاى بدن . امام عليه السلام در اين نگاه با بنا نهادن مبانى انسان‌شناسى ، انسانِ سرگردان و شكست‌خورده را متوجه عظمتى مىكند تا از منزلت خويش غافل نشود و از سويى ديگر مبنا و محور اصلى حقوق را حق خداوندى مىداند تا انسانِ بريده از وحى را از سرگشتگى و احساس انقطاع و پوچى برهاند . رساله حقوق امام سجاد عليه السلام در اصلْ « مانيفست » حيات معقول و معنوى است ، آن هم بر پايه كرامت انسانى ، تعامل درست آدميان با مبدأ هستى و همنوعان خود و اعتدال در رفتار . شهادت امام سجاد عليه السلام تلاش علمى و جايگاه معنوى و اجتماعى امام سجاد عليه السلام همواره از سوى حاكمان بنىاميه موجب هراس بود . آنان در انظار عمومى شخصيت و مقام امام عليه السلام را محترم مىشمردند ، اما همواره كينه و بغض آن حضرت را در سينه داشتند . عبدالملك بن مروان ، امام عليه السلام را با غل و زنجير از مدينه به شام برد . بعد از عبدالملك نيز اين سخت‌گيرى ادامه يافت ، تا اينكه حكومت اموى تنها راه مقابله با امام عليه السلام را به شهادت رساندنش مىيابد . سرانجام وليد ، خليفه مروانى ، آن حضرت را در روز 12 محرم سال 95 هجرى در 57 سالگى مسموم كرد و به شهادت رساند . « 1 » امام عليه السلام در قبرستان بقيع در مدينه به خاك سپرده شد . تاريخ امامت امام باقر عليه السلام امام باقر عليه السلام فرزند ارشد امام سجاد عليه السلام در سوم صفر سال 57 هجرى تولد يافت . مادر وى فاطمه

--> ( 1 ) . قاضى نوراللّه شوشترى ، احقاق الحق ، ج 12 ، ص 10 .