إسم الكتاب : فهرست منتجب الدين ( عدد الصفحات : 470)


الفهرست
للشيخ منتجب الدين على بن بابويه الرازي
از اعلام قرن ششم هجرى
تحقيق و مقدمه از
مرحوم
دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى
به كوشش محمد سمامى حائرى
زير نظر دكتر سيد محمود مرعشى
چاپ مهر قم


الفهرست للشيخ منتجب الدين على بن بابويه الرازي از اعلام قرن ششم هجرى تحقيق و مقدمه از مرحوم دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى به كوشش محمد سمامى حائرى زير نظر دكتر سيد محمود مرعشى چاپ مهر قم

المقدمة 1


نام كتاب : الفهرست
مؤلف : شيخ منتجب الدين على بن بابويه رازى
تحقيق : مرحوم دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى
نشر : كتابخانه عمومى آية الله العظمى مرعشى نجفى - قم
چاپ : چاپخانه مهر - قم
تاريخ : سال 1366 شمسى
تيراژ : يك هزار وپانصد نسخه


نام كتاب : الفهرست مؤلف : شيخ منتجب الدين على بن بابويه رازى تحقيق : مرحوم دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى نشر : كتابخانه عمومى آية الله العظمى مرعشى نجفى - قم چاپ : چاپخانه مهر - قم تاريخ : سال 1366 شمسى تيراژ : يك هزار وپانصد نسخه

المقدمة 2


مرحوم دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى
1283 - 1358 ش


مرحوم دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى 1283 - 1358 ش

المقدمة 3



المقدمة 4



بسم الله الرحمن الرحيم
يكى از هدفهاى اصلى كتابخانه عمومى حضرت آية الله العظمى
مرعشى نجفى مد ظله چاپ و نشر آثار تأليف شده علماء و دانشمندان
متقدم شيعه رضوان الله اجمعين مىباشد ، در اين رهگذر تا به امروز
بيش از دهها اثر نفيس و ارزنده اى كه تاكنون منتشر نشده چاپ و
در اختيار علاقمندان قرار داده شده است ، با آنكه به علت كمبودهاى
موجود و عدم بودجه كافى و وسائل ديگر مواجه با مشكلات فراوانى
بوده ايم ، ليكن با اميد به پروردگار توانا و توجهات حضرت ولى عصر
ارواحنا فداه اين كار را ادامه داده و هم اكنون اثر ديگرى از بزرگان
علماء شيعه را منتشر مىسازد .
فهرست اسامى علماء شيعه و مصنفين آنان اثر دانشمند بزرگ
قرن ششم هجرى شيخ منتجب الدين على بن بابويه از جمله آثارى است
كه از دير باز مورد توجه بزرگان بوده ، و در كتب خود بدان استناد
نموده اند .
تصحيح متن كتاب با نسخه هاى خطى و تعليقات بسيار سودمند
و ارزنده و مقدمه فاضلانه آن به قلم مرحوم مغفور دانشمند متتبع
دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى از جمله امتيازات اين چاپ
مىباشد ، و همان گونه كه آن مرحوم در ديگر تحقيقات خود بر روى
كتابهاى ديگر آثار مفيدى را در زمان حيات خود به جامعه علمى ما
ارائه داده است در اين مجموعه نيز از عهده كار به خوبى بر آمده است


بسم الله الرحمن الرحيم يكى از هدفهاى اصلى كتابخانه عمومى حضرت آية الله العظمى مرعشى نجفى مد ظله چاپ و نشر آثار تأليف شده علماء و دانشمندان متقدم شيعه رضوان الله اجمعين مىباشد ، در اين رهگذر تا به امروز بيش از دهها اثر نفيس و ارزنده اى كه تاكنون منتشر نشده چاپ و در اختيار علاقمندان قرار داده شده است ، با آنكه به علت كمبودهاى موجود و عدم بودجه كافى و وسائل ديگر مواجه با مشكلات فراوانى بوده ايم ، ليكن با اميد به پروردگار توانا و توجهات حضرت ولى عصر ارواحنا فداه اين كار را ادامه داده و هم اكنون اثر ديگرى از بزرگان علماء شيعه را منتشر مىسازد .
فهرست اسامى علماء شيعه و مصنفين آنان اثر دانشمند بزرگ قرن ششم هجرى شيخ منتجب الدين على بن بابويه از جمله آثارى است كه از دير باز مورد توجه بزرگان بوده ، و در كتب خود بدان استناد نموده اند .
تصحيح متن كتاب با نسخه هاى خطى و تعليقات بسيار سودمند و ارزنده و مقدمه فاضلانه آن به قلم مرحوم مغفور دانشمند متتبع دكتر سيد جلال الدين محدث ارموى از جمله امتيازات اين چاپ مىباشد ، و همان گونه كه آن مرحوم در ديگر تحقيقات خود بر روى كتابهاى ديگر آثار مفيدى را در زمان حيات خود به جامعه علمى ما ارائه داده است در اين مجموعه نيز از عهده كار به خوبى بر آمده است

المقدمة 5


و متحمل مشقات فراوانى شده است .
اميدوار است فرزندان برومند آن مرحوم سعى نمايند تا ديگر
آثارش يكى پس از ديگرى طبع و نشر شده در اختيار علاقمندان
قرار گيرد .
در اينجا لازم مىداند از زحمات برادر محترم جناب حجة الاسلام
آقاى شيخ محمد سمامى حائرى كه در تصحيح اين نسخه و تطبيق آن
با مصادر سعى فراوان نموده اند قدردانى شود .
والسلام
سيد محمود مرعشى


و متحمل مشقات فراوانى شده است .
اميدوار است فرزندان برومند آن مرحوم سعى نمايند تا ديگر آثارش يكى پس از ديگرى طبع و نشر شده در اختيار علاقمندان قرار گيرد .
در اينجا لازم مىداند از زحمات برادر محترم جناب حجة الاسلام آقاى شيخ محمد سمامى حائرى كه در تصحيح اين نسخه و تطبيق آن با مصادر سعى فراوان نموده اند قدردانى شود .
والسلام سيد محمود مرعشى

المقدمة 6



بسم الله الرحمن الرحيم
اى مقصد همت بلندان * * * مقصود دل نيازمندان
مؤلف اين كتاب " فهرست " شيخ منتجب الدين ابى الحسن على
بن عبيدالله ابن بابويه رازى است كه علامه فقيد محقق بزرگوار
محدث ارموى در مقدمه شرح حال او را به تفصيل بيان نموده است .
بدان جهت نيازى به تكرار و توضيح نيست .
محقق و معلق اين كتاب علامه فقيد استاد سيد جلال الدين محدث
فرزند مير قاسم ارموى است .
در سال 1323 قمرى ( 1283 خورشيدى ) در شهر اروميه
پا به عرصه وجود نهاد .
تحصيلات مقدماتى را در زادگاه خود فرا گرفت و از همان سنين
كودكى عشق و علاقه فراوان به تحصيل علم داشت ، و در اين راه مجد
و كوشا بود .
پدرش جزء خرده مالكين آن شهر و اهل علم نبود ، ولى تشويق و
ترغيب پدر بزرگش در تحصيل دانش بر او تأثير فراوان داشت .
پس از آنكه ادبيات فارسى و خواندن و نوشتن را نيكو ياد گرفت
به تحصيل ادبيات عربى از قبيل صرف و نحو و معانى و بيان و عروض
و منطق و علوم اسلامى فقه و اصول و فلسفه و حديث و رجال و غيره
پرداخت . و ساليانى در محضر اساتيد آن سامان شيخ على ولديانى و
ديگران تحصيل نمود .


بسم الله الرحمن الرحيم اى مقصد همت بلندان * * * مقصود دل نيازمندان مؤلف اين كتاب " فهرست " شيخ منتجب الدين ابى الحسن على بن عبيدالله ابن بابويه رازى است كه علامه فقيد محقق بزرگوار محدث ارموى در مقدمه شرح حال او را به تفصيل بيان نموده است .
بدان جهت نيازى به تكرار و توضيح نيست .
محقق و معلق اين كتاب علامه فقيد استاد سيد جلال الدين محدث فرزند مير قاسم ارموى است .
در سال 1323 قمرى ( 1283 خورشيدى ) در شهر اروميه پا به عرصه وجود نهاد .
تحصيلات مقدماتى را در زادگاه خود فرا گرفت و از همان سنين كودكى عشق و علاقه فراوان به تحصيل علم داشت ، و در اين راه مجد و كوشا بود .
پدرش جزء خرده مالكين آن شهر و اهل علم نبود ، ولى تشويق و ترغيب پدر بزرگش در تحصيل دانش بر او تأثير فراوان داشت .
پس از آنكه ادبيات فارسى و خواندن و نوشتن را نيكو ياد گرفت به تحصيل ادبيات عربى از قبيل صرف و نحو و معانى و بيان و عروض و منطق و علوم اسلامى فقه و اصول و فلسفه و حديث و رجال و غيره پرداخت . و ساليانى در محضر اساتيد آن سامان شيخ على ولديانى و ديگران تحصيل نمود .

المقدمة 7


با آنكه ضعيف البنيه و گاهى دچار عوارض و بيمارى مىشد و
پزشكان او را از تحصيل منع مىكردند ، در تحصيل كوشا و مجد بود ،
تا آنكه در ميان اقران مشهور و مشار اليه بالبنان گرديد . بدين جهت
عالم بزرگوار آيت الله سيد حسين عرب باغى او را به محدث ملقب
ساخت .
حدود 1310 خورشيدى جهت تكميل و طى مدارج عاليه عازم
مشهد مقدس گرديد و در مدرسه ميرزا جعفر اقامت گزيد ، و مدت
چهار سال با جديت تمام از آن حوزه علميه بهره گيرى تام نمود ، در
سال 1314 خ كه غائله مسجد گوهرشاد پيش آمد آن مرحوم دستگير
شد و دو شب زندانى گرديد ، سپس آزاد و به تهران رفت ، او مصمم
بود كه به نجف اشرف عزيمت نمايد ولى در تهران به استخدام وزارت
فرهنگ در آمد و به تبريز عزيمت نمود و در دبيرستان نظام به تدريس
پرداخت .
در سال 1320 خورشيدى با ورود روسها به تبريز به تهران
بازگشت و در كتابخانه ملى تهران با سمت رئيس قسمت مخطوطات
به خدمت ادامه داد .
در تهران با عده اى از دانشمندان و محققين آشنا و طرح دوستى
ميان آنها برقرار گرديد كه از جمله آنها سيد نصر الله تقوى به واسطه
شركت در مجلس روزهاى جمعه او ، و علامه محمد قزوينى ، و عباس
اقبال آشتيانى ، و سيد هادى سينا ، وعبد الحميد بديع الزمانى كردستانى ،
و جمال الدين اخوى ، و جعفر سلطان القرائى مىباشند .
در اين هنگام تحقيقات خود را شروع و به نشر آنها اقدام نمود .
در سال 1322 ازدواج نمود و در سال 1335 به دعوت دانشكده
معقول و منقول به آن دانشكده رفت و تا سال 1347 كه باز نشسته شد
در آنجا به تدريس اشتغال داشت .
او كلاسهاى دبيرستان و دانشگاه را هم گذرانيد و در اكثر آنها
رتبه اول را حائر بود و در سال 1342 در رشته علوم منقول از دانشكده


با آنكه ضعيف البنيه و گاهى دچار عوارض و بيمارى مىشد و پزشكان او را از تحصيل منع مىكردند ، در تحصيل كوشا و مجد بود ، تا آنكه در ميان اقران مشهور و مشار اليه بالبنان گرديد . بدين جهت عالم بزرگوار آيت الله سيد حسين عرب باغى او را به محدث ملقب ساخت .
حدود 1310 خورشيدى جهت تكميل و طى مدارج عاليه عازم مشهد مقدس گرديد و در مدرسه ميرزا جعفر اقامت گزيد ، و مدت چهار سال با جديت تمام از آن حوزه علميه بهره گيرى تام نمود ، در سال 1314 خ كه غائله مسجد گوهرشاد پيش آمد آن مرحوم دستگير شد و دو شب زندانى گرديد ، سپس آزاد و به تهران رفت ، او مصمم بود كه به نجف اشرف عزيمت نمايد ولى در تهران به استخدام وزارت فرهنگ در آمد و به تبريز عزيمت نمود و در دبيرستان نظام به تدريس پرداخت .
در سال 1320 خورشيدى با ورود روسها به تبريز به تهران بازگشت و در كتابخانه ملى تهران با سمت رئيس قسمت مخطوطات به خدمت ادامه داد .
در تهران با عده اى از دانشمندان و محققين آشنا و طرح دوستى ميان آنها برقرار گرديد كه از جمله آنها سيد نصر الله تقوى به واسطه شركت در مجلس روزهاى جمعه او ، و علامه محمد قزوينى ، و عباس اقبال آشتيانى ، و سيد هادى سينا ، وعبد الحميد بديع الزمانى كردستانى ، و جمال الدين اخوى ، و جعفر سلطان القرائى مىباشند .
در اين هنگام تحقيقات خود را شروع و به نشر آنها اقدام نمود .
در سال 1322 ازدواج نمود و در سال 1335 به دعوت دانشكده معقول و منقول به آن دانشكده رفت و تا سال 1347 كه باز نشسته شد در آنجا به تدريس اشتغال داشت .
او كلاسهاى دبيرستان و دانشگاه را هم گذرانيد و در اكثر آنها رتبه اول را حائر بود و در سال 1342 در رشته علوم منقول از دانشكده

المقدمة 8


الهيات تهران دكترى دريافت كرد .
مرحوم ارموى بى شك يكى از محققين بزرگ قرن معاصر و از
خدمتگذاران مذهب شيعه است زيرا تمام وجودش را صرف تحقيق
و تصحيح آثار شيعه گذرانيد ، و آنچه را كه تحقيق نمود از آثار مهم
و با ارزش شيعه است .
آن مرحوم عاشق علم و دانش بود ، و تمام اوقاتش را صرف اين
كار نمود ، و چه بسا ساعتها وقت خود را در چاپخانه جهت تصحيح
كتاب مىگذرانيد ، او هيچگاه مقاله اى در مجله و روزنامه ننوشت و
كمتر وقت خود را به سفر گذرانيد ، و سفرهاى او عبارتند از يك بار
انجام فريضه حج و يك سفر به قزوين براى عكسبردارى خطى ايضاح
فضل بن شاذان و هر دو سه سالى يك بار زيارت ثامن الحجج به مشهد
مقدس بود .
در دوستى بسيار با وفا و با اخلاصى بود ، و هر وقت كه نام
دوستانش را به زبان جارى مىكرد از آنها به نيكى و احترام ياد مىنمود .
داراى كتابخانه بسيار نفيس و با ارزشى بود ، و در تحقيق بسيار
عميق و كنجكاو بود نمونه بارز تحقيقش مىتوان كتاب النقض را
ياد كرد كه اهميت اين كتاب از نامه علامه قزوينى " كه در تحقيقات
فهرست به چاپ رسيده " معلوم مىگردد .
آن مرحوم با آنكه در كسوت روحانيون نبود مع ذلك مورد
احترام و تجليل علماء و مراجع بوده و اجازات زيادى از آنها كسب
كرد اما متأسفانه اغلب اين اجازات به سرقت رفت ، از جمله آنها اجازه
علامه محقق آيت الله شيخ آغا بزرگ طهرانى مؤلف كتاب الذريعة و
طبقات اعلام الشيعه و آيت الله شيخ محمد على مغرى دزفولى است .
با آنكه در اواخر عمر دچار ضعف و كسالت مزاج بود با آن
حال از تحقيق و تتبع دست بر نمىداشت و تا آخرين لحظات عمر به
اين كار اشتغال داشت سر انجام ساعت دو بامداد شنبه پنجم آبان
1358 ش مطابق پنجم ذيحجه 1399 ق در اثر سكته قلبى جهان را


الهيات تهران دكترى دريافت كرد .
مرحوم ارموى بى شك يكى از محققين بزرگ قرن معاصر و از خدمتگذاران مذهب شيعه است زيرا تمام وجودش را صرف تحقيق و تصحيح آثار شيعه گذرانيد ، و آنچه را كه تحقيق نمود از آثار مهم و با ارزش شيعه است .
آن مرحوم عاشق علم و دانش بود ، و تمام اوقاتش را صرف اين كار نمود ، و چه بسا ساعتها وقت خود را در چاپخانه جهت تصحيح كتاب مىگذرانيد ، او هيچگاه مقاله اى در مجله و روزنامه ننوشت و كمتر وقت خود را به سفر گذرانيد ، و سفرهاى او عبارتند از يك بار انجام فريضه حج و يك سفر به قزوين براى عكسبردارى خطى ايضاح فضل بن شاذان و هر دو سه سالى يك بار زيارت ثامن الحجج به مشهد مقدس بود .
در دوستى بسيار با وفا و با اخلاصى بود ، و هر وقت كه نام دوستانش را به زبان جارى مىكرد از آنها به نيكى و احترام ياد مىنمود .
داراى كتابخانه بسيار نفيس و با ارزشى بود ، و در تحقيق بسيار عميق و كنجكاو بود نمونه بارز تحقيقش مىتوان كتاب النقض را ياد كرد كه اهميت اين كتاب از نامه علامه قزوينى " كه در تحقيقات فهرست به چاپ رسيده " معلوم مىگردد .
آن مرحوم با آنكه در كسوت روحانيون نبود مع ذلك مورد احترام و تجليل علماء و مراجع بوده و اجازات زيادى از آنها كسب كرد اما متأسفانه اغلب اين اجازات به سرقت رفت ، از جمله آنها اجازه علامه محقق آيت الله شيخ آغا بزرگ طهرانى مؤلف كتاب الذريعة و طبقات اعلام الشيعه و آيت الله شيخ محمد على مغرى دزفولى است .
با آنكه در اواخر عمر دچار ضعف و كسالت مزاج بود با آن حال از تحقيق و تتبع دست بر نمىداشت و تا آخرين لحظات عمر به اين كار اشتغال داشت سر انجام ساعت دو بامداد شنبه پنجم آبان 1358 ش مطابق پنجم ذيحجه 1399 ق در اثر سكته قلبى جهان را

المقدمة 9


بدرود گفت ، پس از تشيع در جوار آرامگاه شيخ أبو الفتوح رازى
به خاك سپرده شده .
نتيجه اين عمر با بركت تأليف و تحقيق و مقدمه و تعليق بسيار
سودمند و پر محتوا و ترجمه هشتاد و پنج جلد كتاب و رساله است ،
كه از آنها هفتاد و سه جلد رساله و كتاب چاپ و منتشر گرديده و
بقيه مخطوط مىباشد .
اينك فهرست كتابها و رسالة هاى چاپ و منتشر شده با ذكر سال
انتشار از مقدمه تعليقات نقض به قلم فرزند برومندش آقاى على محدث
جهت مزيد اطلاع ملخصا درج مىگردد .
1324 خ تصحيح " ميزان الملل " تأليف على بخش ميرزا قاجار
1327 خ تصحيح " الصوارم المهرقه في نقد الصواعق المحرقة "
تأليق قاضى نور الله شوشترى
1327 خ تأليف " فيض الاله في ترجمه القاضى نور الله "
1327 خ تصحيح و مقدمه ترجمه " التنبيهات العليه على وظائف
الصلاة القلبية " ترجمه " اسرار الصلاة " شهيد ثانى ، ترجمه محمد
صالح بن محمد صادق واعظ
1328 خ تصحيح " ديوان الحاج ميرزا ابى الفضل الطهرانى " و شرح
حال او
1329 خ تصحيح " التفضيل " تأليف أبو الفتح محمد بن على بن
عثمان كراجكى
1329 خ تصحيح " التعريف بوجوب حق الوالدين " از همان
مؤلف
1330 خ تصحيح " المحاسن " تأليف أبو جعفر احمد بن محمد بن
خالد برقى
1331 خ تصحيح " النقض " ( بعضى مثالب النواصب في نقض
بعض فضائح الروافض ) تصنيف عبد الجليل قزوينى رازى
1331 خ تصحيح ( زاد السالك ) تأليف محمد بن مرتضى ملقب به


بدرود گفت ، پس از تشيع در جوار آرامگاه شيخ أبو الفتوح رازى به خاك سپرده شده .
نتيجه اين عمر با بركت تأليف و تحقيق و مقدمه و تعليق بسيار سودمند و پر محتوا و ترجمه هشتاد و پنج جلد كتاب و رساله است ، كه از آنها هفتاد و سه جلد رساله و كتاب چاپ و منتشر گرديده و بقيه مخطوط مىباشد .
اينك فهرست كتابها و رسالة هاى چاپ و منتشر شده با ذكر سال انتشار از مقدمه تعليقات نقض به قلم فرزند برومندش آقاى على محدث جهت مزيد اطلاع ملخصا درج مىگردد .
1324 خ تصحيح " ميزان الملل " تأليف على بخش ميرزا قاجار 1327 خ تصحيح " الصوارم المهرقه في نقد الصواعق المحرقة " تأليق قاضى نور الله شوشترى 1327 خ تأليف " فيض الاله في ترجمه القاضى نور الله " 1327 خ تصحيح و مقدمه ترجمه " التنبيهات العليه على وظائف الصلاة القلبية " ترجمه " اسرار الصلاة " شهيد ثانى ، ترجمه محمد صالح بن محمد صادق واعظ 1328 خ تصحيح " ديوان الحاج ميرزا ابى الفضل الطهرانى " و شرح حال او 1329 خ تصحيح " التفضيل " تأليف أبو الفتح محمد بن على بن عثمان كراجكى 1329 خ تصحيح " التعريف بوجوب حق الوالدين " از همان مؤلف 1330 خ تصحيح " المحاسن " تأليف أبو جعفر احمد بن محمد بن خالد برقى 1331 خ تصحيح " النقض " ( بعضى مثالب النواصب في نقض بعض فضائح الروافض ) تصنيف عبد الجليل قزوينى رازى 1331 خ تصحيح ( زاد السالك ) تأليف محمد بن مرتضى ملقب به

المقدمة 10

لا يتم تسجيل الدخول!