إسم الكتاب : مجموعه پزشكى ( فارسي ) ( عدد الصفحات : 694)


مجموعه پزشكى
جلد يكم
شرح كليه داروها و خواص پزشكى آنها
تهيه داروهاى جالينوسى و ناسازگارى با داروئى
نسخه‌هاى مربوط به تمام بيماريها و تركيبات فرموى
چاپ يكم
حق چاپ فقط محفوظ نگارنده است
ناشر چاپ يكم - كتابفروشى خيام
تهران
چاپخانه شركت طبع كتاب


مجموعه پزشكى جلد يكم شرح كليه داروها و خواص پزشكى آنها تهيه داروهاى جالينوسى و ناسازگارى با داروئى نسخه‌هاى مربوط به تمام بيماريها و تركيبات فرموى چاپ يكم حق چاپ فقط محفوظ نگارنده است ناشر چاپ يكم - كتابفروشى خيام تهران چاپخانه شركت طبع كتاب

1


مقدمه
سپاس بيكران مر يزدانى را سزاست كه همه جانيانرا بنفس گويا و نطق
شيوا از ديگر جانوران مميز كرده و ستايش بىپايان آن خياط از لي راست كه انسانى
را به يمن الطاف شامله لباس درك معانى در بر كرده
بر آن سرم كه سوى آسمان كنم پرواز * فغان كه دهر به من پرنداد چون شاهين
نگارنده از او ان صباوت نسبت بدانش شريف پزشكى علاقه ويژه داشت تا به يمن مواهب
الهى موفق گرديد كه در راه ابن فن شريف گام برگيرد ولى در بادى امر حس نمود
كه بوادى عريض وطويلى قدم نهاده و در دريائى غوطه‌ور است كه انتهائى براى
آن متصور نيست زيرا بر هيچ عالى ودانى پوشيده نيست كه علوم طبيعى روز به روز در
تغيير و هر روز فرضيات و ابتكارات نوينى اضافه مىگردد .
بدبختانه در كشور ما هم كتبى كه بتوان استفاده نمود كمياب و مىتوان قائل
شد در زمينه دانش‌هاى پزشكى كمتر كتابى به فارسى نگاشته شده است و هر چه هست
فقط مطالعاتى است كه از كتب بيگانگان برداشته مىشد و به ويژه در اين سالها هم كه
به علل حوادث جنگ عالم گير كنونى و دشواريهائى بازرگانى اين گونه كتب خارجى هم
مدتهاست بداخله وارد نمىشود .
از طرفى همه مىدانيم كه استفاده پزشكان و داروسازان ما همه از نسخه‌ها
و مداركى است كه از پيشينيان خود به يادگار نگاهداشته و به همان اصول كار مىكنند و معدودى
هم هنوز از كتب خيلى پيش استفاده مىكنند و واقعا كمتر كسى يافت مىشود كه از كتب
چاپهاى اخير دنيا استفاده كند .
روى اين زمينه نگارنده از اوان كار با برخورد به موضوع نامبرده و اين كه
اولين وظيفه هر پزشك و داروسازى اطلاعات نوينى است كه در فنون نامبرده بمنصه ظهور
گذارده شده بر آن گرديد با همت و دستيارى استادان عالىمقدار مجموعه‌اى از پزشكى
و داروسازى برابر آخرين سبك معمول دنيا ترتيب و در دسترس گذارد .
براى انكار اول مرتبه به وزارت فرهنگ مراجعه و استمداد نمود وزارت
فرهنگ با استقبال هر چه تمامتر مقرر داشتند كمسيونى برياست يكى از اساتيد معظم
كشور بنام كمسيون كدكس ترتيب و آغاز كار نمايند سپس بتوسط آقاى دكتر پاپاريان
و آقاى نامدار بعنوان عضويت پس از بررسى زياد چنين مقرر شد كه ترجمه مقدماتى
از كدكس به عمل آمد ليكن چنين امرى بدون كمك مادى وزارت فرهنگ غير قابل امكان


مقدمه سپاس بيكران مر يزدانى را سزاست كه همه جانيانرا بنفس گويا و نطق شيوا از ديگر جانوران مميز كرده و ستايش بىپايان آن خياط از لي راست كه انسانى را به يمن الطاف شامله لباس درك معانى در بر كرده بر آن سرم كه سوى آسمان كنم پرواز * فغان كه دهر به من پرنداد چون شاهين نگارنده از او ان صباوت نسبت بدانش شريف پزشكى علاقه ويژه داشت تا به يمن مواهب الهى موفق گرديد كه در راه ابن فن شريف گام برگيرد ولى در بادى امر حس نمود كه بوادى عريض وطويلى قدم نهاده و در دريائى غوطه‌ور است كه انتهائى براى آن متصور نيست زيرا بر هيچ عالى ودانى پوشيده نيست كه علوم طبيعى روز به روز در تغيير و هر روز فرضيات و ابتكارات نوينى اضافه مىگردد .
بدبختانه در كشور ما هم كتبى كه بتوان استفاده نمود كمياب و مىتوان قائل شد در زمينه دانش‌هاى پزشكى كمتر كتابى به فارسى نگاشته شده است و هر چه هست فقط مطالعاتى است كه از كتب بيگانگان برداشته مىشد و به ويژه در اين سالها هم كه به علل حوادث جنگ عالم گير كنونى و دشواريهائى بازرگانى اين گونه كتب خارجى هم مدتهاست بداخله وارد نمىشود .
از طرفى همه مىدانيم كه استفاده پزشكان و داروسازان ما همه از نسخه‌ها و مداركى است كه از پيشينيان خود به يادگار نگاهداشته و به همان اصول كار مىكنند و معدودى هم هنوز از كتب خيلى پيش استفاده مىكنند و واقعا كمتر كسى يافت مىشود كه از كتب چاپهاى اخير دنيا استفاده كند .
روى اين زمينه نگارنده از اوان كار با برخورد به موضوع نامبرده و اين كه اولين وظيفه هر پزشك و داروسازى اطلاعات نوينى است كه در فنون نامبرده بمنصه ظهور گذارده شده بر آن گرديد با همت و دستيارى استادان عالىمقدار مجموعه‌اى از پزشكى و داروسازى برابر آخرين سبك معمول دنيا ترتيب و در دسترس گذارد .
براى انكار اول مرتبه به وزارت فرهنگ مراجعه و استمداد نمود وزارت فرهنگ با استقبال هر چه تمامتر مقرر داشتند كمسيونى برياست يكى از اساتيد معظم كشور بنام كمسيون كدكس ترتيب و آغاز كار نمايند سپس بتوسط آقاى دكتر پاپاريان و آقاى نامدار بعنوان عضويت پس از بررسى زياد چنين مقرر شد كه ترجمه مقدماتى از كدكس به عمل آمد ليكن چنين امرى بدون كمك مادى وزارت فرهنگ غير قابل امكان

2


به نظر رسيد زيرا مستلزم وقت زياد مدت بود از اين نظر دير زمانى گذشت
و اين مسألة لا ينحل ماند و در كشاكش اين امور رياست كمسيون نامبرده به رحمت ايزدى
پيوستند ولى اينجانب ذره‌اى از خيال اقدام نكاست و همواره در نظر داشت كه در
كشور ما داروسازى شيوه يك نواختى ندارد و تركيبات داروئى با همان نسخه‌هائيكه از
اجدادمان به ارث رسيده است تهيه مىشود مثلا شربت يدوتانيك صرفنظر از اين كه هر
كسى به نحو دلخواه خود ساخته يا با محلولات يدوتانيك با عيارهاى نامعلوم مىسازند
و يا اين كه اصولا هر داروسازى شربت نامبرده را برابر يكى از كتب داروسازى
دنياى قديم و جديد مىسازد روى اين زمينه و روى اصل اين كه مثلا فرمول‌ها را به ترتيب
و طرق گوناگون تهيه مىنمايند معلوم و واضح است كه فرمول‌هاى واحدهاى هم داراى
رنگ‌هاى گوناگون بوده و بدين سبب جلوه ظاهرى دارو و داروسازى در نظر مردم
خوار و كثيف خواهد بود
با اين ترتيب تصور فرمائيد اگر موضوعات نامبرده با تقلب نيز توأم شود
چه صورت ديگرى به خود خواهد گرفت .
همه موضوعات نامبرده كلا حاكيند كه داروسازى در كشور ما صورت واحدى
ندارد و بطور وضوح اين كشور كتاب داروسازى مستقلى از خود ندارد پزشكان ما
مواجهند با دارو و داروسازى فرمولهاى كشورهاى بيگانه مثل انگلستان - فرانسه - آلمان
بلغارستان - بلژيك - امريكا و غيره و غيره در صورتى كه اولين گام براى پيشرفت‌هاى
بهدارى و وضع درمان در كشور متمدنى داشتن يك اتحاد دارو‌سازى واحد و كتابى
كه با نظر دولت تدوين و مقرر است كه آن كتاب در آن كشور رسمى باشد و بدين
ترتيب ملاحظه مىشود كه فرمول مختلفى از يك تركيب ديده نمىشود و هر داروسازى
ملزم مىشود برابر دستور مملكتى خود رفتار و تجاوز ننمايد .
همه مطالب نامبرده كه استادان بزرگوار خود و وزارت فرهنگ مورد گفتگو
و پسند گرديد مقرر شد كه كدكس فرانسه ترجمه شود اينجانب اظهار نمود كه بهتر است
مجموعه از كليه كتب داروسازى دنيا تدوين و آنهائى كه واقعا به درد مىخورد قبول و بقيه
را رد كنيم .
با تصويب امر نامبرده مقدمات كار شروع و در تير ماه سال 1318 شروع
به ترجمه نموده و به معيت استاد بزرگوار آقاى دكتر پاپاريان در حدود يك سوم كتاب چاپ
گرديد سپس به آقاى دكتر نامدار مراجعه و بدستيارى ايشان قسمت مقدماتى كتاب خاتمه
و قسمت بيولوژى جلد دوم را به همت جناب آقاى دكتر مافى رئيس آزمايشگاه شهردارى
به انجام رسانيد .


به نظر رسيد زيرا مستلزم وقت زياد مدت بود از اين نظر دير زمانى گذشت و اين مسألة لا ينحل ماند و در كشاكش اين امور رياست كمسيون نامبرده به رحمت ايزدى پيوستند ولى اينجانب ذره‌اى از خيال اقدام نكاست و همواره در نظر داشت كه در كشور ما داروسازى شيوه يك نواختى ندارد و تركيبات داروئى با همان نسخه‌هائيكه از اجدادمان به ارث رسيده است تهيه مىشود مثلا شربت يدوتانيك صرفنظر از اين كه هر كسى به نحو دلخواه خود ساخته يا با محلولات يدوتانيك با عيارهاى نامعلوم مىسازند و يا اين كه اصولا هر داروسازى شربت نامبرده را برابر يكى از كتب داروسازى دنياى قديم و جديد مىسازد روى اين زمينه و روى اصل اين كه مثلا فرمول‌ها را به ترتيب و طرق گوناگون تهيه مىنمايند معلوم و واضح است كه فرمول‌هاى واحدهاى هم داراى رنگ‌هاى گوناگون بوده و بدين سبب جلوه ظاهرى دارو و داروسازى در نظر مردم خوار و كثيف خواهد بود با اين ترتيب تصور فرمائيد اگر موضوعات نامبرده با تقلب نيز توأم شود چه صورت ديگرى به خود خواهد گرفت .
همه موضوعات نامبرده كلا حاكيند كه داروسازى در كشور ما صورت واحدى ندارد و بطور وضوح اين كشور كتاب داروسازى مستقلى از خود ندارد پزشكان ما مواجهند با دارو و داروسازى فرمولهاى كشورهاى بيگانه مثل انگلستان - فرانسه - آلمان بلغارستان - بلژيك - امريكا و غيره و غيره در صورتى كه اولين گام براى پيشرفت‌هاى بهدارى و وضع درمان در كشور متمدنى داشتن يك اتحاد دارو‌سازى واحد و كتابى كه با نظر دولت تدوين و مقرر است كه آن كتاب در آن كشور رسمى باشد و بدين ترتيب ملاحظه مىشود كه فرمول مختلفى از يك تركيب ديده نمىشود و هر داروسازى ملزم مىشود برابر دستور مملكتى خود رفتار و تجاوز ننمايد .
همه مطالب نامبرده كه استادان بزرگوار خود و وزارت فرهنگ مورد گفتگو و پسند گرديد مقرر شد كه كدكس فرانسه ترجمه شود اينجانب اظهار نمود كه بهتر است مجموعه از كليه كتب داروسازى دنيا تدوين و آنهائى كه واقعا به درد مىخورد قبول و بقيه را رد كنيم .
با تصويب امر نامبرده مقدمات كار شروع و در تير ماه سال 1318 شروع به ترجمه نموده و به معيت استاد بزرگوار آقاى دكتر پاپاريان در حدود يك سوم كتاب چاپ گرديد سپس به آقاى دكتر نامدار مراجعه و بدستيارى ايشان قسمت مقدماتى كتاب خاتمه و قسمت بيولوژى جلد دوم را به همت جناب آقاى دكتر مافى رئيس آزمايشگاه شهردارى به انجام رسانيد .

3


زحماتى كه از طرف اين استادان عزيز و همكاران گرامى براى نشر اين كتاب
ابراز شده نه به قدريست كه اينجانب سپاسگزارى كند بلكه همانقدر كه لزوم اين امر جهت
مصالح بهدارى كشورى و تمدن است مرهون خدمات اينان براى هميشه بوده و خواهد بود .
پوشيده نماند كه با دلايلى كه براى گردآورى اين كتاب اقامه نمود خود اين
جانب بر آنست كه ترتيب كتابى براى پيدايش اتحاد بين داروسازى كشور كاريست بس
دشوار و در كشورهاى بيگانه تشكيلات بسيار بزرگى جهت اين كار داده مىشود و نيازمند
به كمكهاى جدى دولتى است ،
روى اين اصل نگارنده نتوانسته است واقعا كتابى كامل وجامع كه منظور بالا
را برساند تدوين و تقديم نمايد ولى مسلم است كه اگر متصديان امور بخواهند روزى
به اين امر خير مبادرت ورزند بتوسط اين كتاب راهى باز و تا اندازه اشكال كار از
ميان برداشته مىشود .
به اين ترتيب از مقامات امور تقاضا خواهد نمود كه با مراجعه به اين كتاب و نظريات
وزارت فرهنگ مقرر دارند كه رسميت آن علنى باشد تا بدين وسيله بتوان كتاب رسمى
داروسازى كشور را تدوين و اشكالات نامبرده را بر طرف نمود ،
دكتر مرتضى شاهين ( هشيوار )
تقسيمات كتاب مجموعه پزشكى
اين كتاب مشتمل بر سه جلد است : جلد يكم محتوى كليه داروهاى
با شرح داروهاى جالينوسى و غير آن و شرح خواص پزشكى آنها و مقادير استعمال و
ناسازگارى داروها و عدم توافق داروئى و در صورتى كه مورد لزوم بوده است از سميت
و ياد داشت‌هاى اختصاصى پاره داروها نگاشته شده است و به علاوه نسخه‌هائى كه معمول
بوده از هر دارو نوشته شده است ،
نسبت به داروهاى اختصاصى كوشش گرديده آنهائى كه بيشتر معمول و از لحاظ
شيميائى فرمولهاى ثابتى داشته‌اند سخن رانده شده نسخه‌هاى آنها نيز مذكور گرديده است .
اين كتاب بمعيت استادان و همكاران محترم خود آقاى دكتر پاپاريان - آقاى
دكتر نامدار - آقاى دكتر اعتصامى تدوين گرديده و كتبى كه بيشتر مورد استفاده
بوده‌اند عبارت از كليه كدكس هاى فرانسه وبويژكدكس 1937 يعنى آخرين چاپ كدكس -
كتاب داروسازى انگلستان ( بريتيش فارماكوپه ) - دوژاردن بمه چاپ 1938 يعنى آخرين
چاپ آن - بوشاردا طبع 1932 يعنى آخرين چاپ - هاگر آلمانى طبع جديد - فرمول آستيه .
جلد دوم اين كتاب كه با نظر آقاى دكتر نامدار و آقاى دكتر مافى و آقاى انصارى


زحماتى كه از طرف اين استادان عزيز و همكاران گرامى براى نشر اين كتاب ابراز شده نه به قدريست كه اينجانب سپاسگزارى كند بلكه همانقدر كه لزوم اين امر جهت مصالح بهدارى كشورى و تمدن است مرهون خدمات اينان براى هميشه بوده و خواهد بود .
پوشيده نماند كه با دلايلى كه براى گردآورى اين كتاب اقامه نمود خود اين جانب بر آنست كه ترتيب كتابى براى پيدايش اتحاد بين داروسازى كشور كاريست بس دشوار و در كشورهاى بيگانه تشكيلات بسيار بزرگى جهت اين كار داده مىشود و نيازمند به كمكهاى جدى دولتى است ، روى اين اصل نگارنده نتوانسته است واقعا كتابى كامل وجامع كه منظور بالا را برساند تدوين و تقديم نمايد ولى مسلم است كه اگر متصديان امور بخواهند روزى به اين امر خير مبادرت ورزند بتوسط اين كتاب راهى باز و تا اندازه اشكال كار از ميان برداشته مىشود .
به اين ترتيب از مقامات امور تقاضا خواهد نمود كه با مراجعه به اين كتاب و نظريات وزارت فرهنگ مقرر دارند كه رسميت آن علنى باشد تا بدين وسيله بتوان كتاب رسمى داروسازى كشور را تدوين و اشكالات نامبرده را بر طرف نمود ، دكتر مرتضى شاهين ( هشيوار ) تقسيمات كتاب مجموعه پزشكى اين كتاب مشتمل بر سه جلد است : جلد يكم محتوى كليه داروهاى با شرح داروهاى جالينوسى و غير آن و شرح خواص پزشكى آنها و مقادير استعمال و ناسازگارى داروها و عدم توافق داروئى و در صورتى كه مورد لزوم بوده است از سميت و ياد داشت‌هاى اختصاصى پاره داروها نگاشته شده است و به علاوه نسخه‌هائى كه معمول بوده از هر دارو نوشته شده است ، نسبت به داروهاى اختصاصى كوشش گرديده آنهائى كه بيشتر معمول و از لحاظ شيميائى فرمولهاى ثابتى داشته‌اند سخن رانده شده نسخه‌هاى آنها نيز مذكور گرديده است .
اين كتاب بمعيت استادان و همكاران محترم خود آقاى دكتر پاپاريان - آقاى دكتر نامدار - آقاى دكتر اعتصامى تدوين گرديده و كتبى كه بيشتر مورد استفاده بوده‌اند عبارت از كليه كدكس هاى فرانسه وبويژكدكس 1937 يعنى آخرين چاپ كدكس - كتاب داروسازى انگلستان ( بريتيش فارماكوپه ) - دوژاردن بمه چاپ 1938 يعنى آخرين چاپ آن - بوشاردا طبع 1932 يعنى آخرين چاپ - هاگر آلمانى طبع جديد - فرمول آستيه .
جلد دوم اين كتاب كه با نظر آقاى دكتر نامدار و آقاى دكتر مافى و آقاى انصارى

4


نگاشته و داراى مندرجات زير است :
1 - مقدار بيشينه خوراك داروهاى مندرج در كتاب داروسازى فرانسه
2 - تعيين مقدار چكه‌هاى داروهاى آبگونه به وزن و مقدار چكه‌ها در
يك گرم دارو .
3 - فراورده‌هاى داروئى قبول شده مجمع بين المللى بروكسل - كدكس
1937 فرانسه
4 - الكل سنجى ( 1 ) و تابلوى ويژه اين كار
5 - آب افزائى ( 2 ) به الكل براى بدست آمدن زينه‌هاى گوناگون الكل
6 - وزن ويژه پاره داروهاى مايع
7 - آزمايش و فعل و انفعالات ين ها
8 - تابلوهاى كدكس فرانسه ( A و B و C ) داروهاى سمى
9 - تعيين PH محلولات
10 - طرز تقسيم بندى برچسپ‌هاى مختلفه بر حسب انواع داروها
11 انواع برچسبهاى داروئى
12 - اعمال داروسازى
13 - بيولوژى عملى و آزمايش لازمه آن
14 - فهرست كليه داروهاى مندرجه در چاپهاى گوناگون فارما كوپه فرانسه
از 1818 تا 1937 .
جلد سوم اين كتاب بنام دستور درمان يا اصول تداوى كتابى است كه تا
كنون به فارسى نشر شده و در آن اصول درمان كليه بيماريها را طبق آخرين روش معموله
دنيا شرح داده‌اند .
نگارنده اين كتاب آقاى دكتر حسن انوارى كه با نظر آقاى دكتر نفيسى
به رشته تحرير در آمده و از فرمولر پزشكى هرزن ( 1 ) استفاده شده است .
اعتدار از استادان گرامى و همكاران معزز و خوانندگان
بر هيچكس پوشيده نيست كه اوضاع جهانى در اين زمان و نبودن وسائل كار
و كاغذ و غيره اجازه آن نداده است كه از كاغذ اعلا استفاده شود .
از طرفى اين كتاب كه اولين مرتبه است بدين سبك به رشته تحرير در مىآيد بىشك
از هر حيث يعنى هم از لحاظ سبك نگارش و هم از لحاظ ترجمه و غيره و غيره اطمينان
دارد كه ممكن است مورد ايراد واقع گردد و يا اين كه خوانندگان محترم نظريه بهترى


نگاشته و داراى مندرجات زير است :
1 - مقدار بيشينه خوراك داروهاى مندرج در كتاب داروسازى فرانسه 2 - تعيين مقدار چكه‌هاى داروهاى آبگونه به وزن و مقدار چكه‌ها در يك گرم دارو .
3 - فراورده‌هاى داروئى قبول شده مجمع بين المللى بروكسل - كدكس 1937 فرانسه 4 - الكل سنجى ( 1 ) و تابلوى ويژه اين كار 5 - آب افزائى ( 2 ) به الكل براى بدست آمدن زينه‌هاى گوناگون الكل 6 - وزن ويژه پاره داروهاى مايع 7 - آزمايش و فعل و انفعالات ين ها 8 - تابلوهاى كدكس فرانسه ( A و B و C ) داروهاى سمى 9 - تعيين PH محلولات 10 - طرز تقسيم بندى برچسپ‌هاى مختلفه بر حسب انواع داروها 11 انواع برچسبهاى داروئى 12 - اعمال داروسازى 13 - بيولوژى عملى و آزمايش لازمه آن 14 - فهرست كليه داروهاى مندرجه در چاپهاى گوناگون فارما كوپه فرانسه از 1818 تا 1937 .
جلد سوم اين كتاب بنام دستور درمان يا اصول تداوى كتابى است كه تا كنون به فارسى نشر شده و در آن اصول درمان كليه بيماريها را طبق آخرين روش معموله دنيا شرح داده‌اند .
نگارنده اين كتاب آقاى دكتر حسن انوارى كه با نظر آقاى دكتر نفيسى به رشته تحرير در آمده و از فرمولر پزشكى هرزن ( 1 ) استفاده شده است .
اعتدار از استادان گرامى و همكاران معزز و خوانندگان بر هيچكس پوشيده نيست كه اوضاع جهانى در اين زمان و نبودن وسائل كار و كاغذ و غيره اجازه آن نداده است كه از كاغذ اعلا استفاده شود .
از طرفى اين كتاب كه اولين مرتبه است بدين سبك به رشته تحرير در مىآيد بىشك از هر حيث يعنى هم از لحاظ سبك نگارش و هم از لحاظ ترجمه و غيره و غيره اطمينان دارد كه ممكن است مورد ايراد واقع گردد و يا اين كه خوانندگان محترم نظريه بهترى

5


نسبت به يكى از موضوعات كتاب داشته باشند ولى تصديق خواهند فرمود كه با اوضاع
امروز و وسائل ناقص و بضاعت مزجاة دانش نگارنده و بالاخص اولين مرتبه كه اين
كتاب نوشته شده بهتر از اين مقدور نبوده و اميدوار است كه نسبت به ايرادات نظرى
خود برنگارنده خورده نگرفته اينجانب نيز در چاپ‌هاى بعد با نظريات خوانندگان
محترم به رفع نواقص نامبرده مبادرت خواهد ورزيد .
كتبى كه براى كليات مجموعه پزشكى مورد استفاده قرار گرفته است
كدكس هاى فرانسه از ابتدا تا انتها - كتب داروسازى بيگانگان - فرمولر
هاى گوناگون منجمله دوژاردن بمه - بوشاردا - آستيه - هرزن
شليمر - شيمى هاى بيولوژى و غيره .
چگونگى استفاده از كتاب مجموعه پزشكى
استفاده از جلد يكم
براى پيدا كردن نام دارو و تركيب داروسازى آن و مطالعات در اطراف
خود دارو بايد به فهرست آخر كتاب مراجعه و مستقيما نام خود دارو يا فراورده حاصله
از آن مانند شربت يا تنطور و غيره را كنج كاوى نمود .
ثانيا از نظر خواص پزشكى دارو نسبت به بيمارى ويژه ممكن است مستقيما
به بيمارى مربوطه در آخر فهرست مراجعه نمود مثلا دندان درد يا اسهال و يا برنشيت
و غيره كه نسخه هاى معموله آنها ذكر شده است البته براى پيدا نمودن نسخه درمان
مستقيما از فهرست نام بيمارى را خواسته و در صفحه مراجعه شده نسخه را مىجويند .
استفاده از جلد دوم
در جلد دوم فهرست مختصرى است كه از مطالب كلى برداشته شده و در آخر
كتاب نام كليه داروهائى كه از پيش تا حال معمول كدكس هاى فرانسه بوده با علامت گذارى
+ و - معين گرديده است .
استفاده از جلد سوم
براى درمان بيماريهاى مستقيما به فهرست مراجعه و از روى نام بيمارى به درمان
مندرجه در صفحه مربوطه مبادرت خواهند ورزيد .


نسبت به يكى از موضوعات كتاب داشته باشند ولى تصديق خواهند فرمود كه با اوضاع امروز و وسائل ناقص و بضاعت مزجاة دانش نگارنده و بالاخص اولين مرتبه كه اين كتاب نوشته شده بهتر از اين مقدور نبوده و اميدوار است كه نسبت به ايرادات نظرى خود برنگارنده خورده نگرفته اينجانب نيز در چاپ‌هاى بعد با نظريات خوانندگان محترم به رفع نواقص نامبرده مبادرت خواهد ورزيد .
كتبى كه براى كليات مجموعه پزشكى مورد استفاده قرار گرفته است كدكس هاى فرانسه از ابتدا تا انتها - كتب داروسازى بيگانگان - فرمولر هاى گوناگون منجمله دوژاردن بمه - بوشاردا - آستيه - هرزن شليمر - شيمى هاى بيولوژى و غيره .
چگونگى استفاده از كتاب مجموعه پزشكى استفاده از جلد يكم براى پيدا كردن نام دارو و تركيب داروسازى آن و مطالعات در اطراف خود دارو بايد به فهرست آخر كتاب مراجعه و مستقيما نام خود دارو يا فراورده حاصله از آن مانند شربت يا تنطور و غيره را كنج كاوى نمود .
ثانيا از نظر خواص پزشكى دارو نسبت به بيمارى ويژه ممكن است مستقيما به بيمارى مربوطه در آخر فهرست مراجعه نمود مثلا دندان درد يا اسهال و يا برنشيت و غيره كه نسخه هاى معموله آنها ذكر شده است البته براى پيدا نمودن نسخه درمان مستقيما از فهرست نام بيمارى را خواسته و در صفحه مراجعه شده نسخه را مىجويند .
استفاده از جلد دوم در جلد دوم فهرست مختصرى است كه از مطالب كلى برداشته شده و در آخر كتاب نام كليه داروهائى كه از پيش تا حال معمول كدكس هاى فرانسه بوده با علامت گذارى + و - معين گرديده است .
استفاده از جلد سوم براى درمان بيماريهاى مستقيما به فهرست مراجعه و از روى نام بيمارى به درمان مندرجه در صفحه مربوطه مبادرت خواهند ورزيد .

6


بسم الله الرحمن الرحيم
( مجموعه پزشكى )
بخش يكم
شرح داروها و فرمولهاى دستورى وجالينوسى
آبسنت - absinthe يا
artemisia absinthinum
( افسنطين ) نباتى است از طائفه - syna
ntherees كه برگ و شاخه‌هاى گل آن
در طب مورد مصرف است .
ماده مؤثره - يك اسانس و يك
ماده تلخ دارد موسوم به absinthine
خواص پزشكى - مقوى معده وجهاز
هضم بوده در oxyure وآسكاريدها
و در amenorrhee نزد دختران جوان
مصرف مىشود .
مقدار خوراك - گرد آن را از داخل
50 سانتى تا دو گرم در كاشه بطور مقوى معده و 4 تا 10 گرم ضد كرم و در اطفال
20 سانتى گرم براى هر سال آنها داده
مىشود .
عصاره آبى آن براى تقويت معده
و هضم از 10 تا 50 سانتى و به طور صد
گرم يك تا 5 / 3 گرم .
تنطور يك پنجم آن 2 تا 15 گرم
در potion يا شراب يا mixture ( 30
گرم در هزار شراب سفيد ) از 30 تا 120
گرم و tisane 5 تا 10 گرم در هزار بطور
انفوزيون .
اسپس ضد كرم espece
آبسنت absinthe افسنتين
camomille بابونه
semen contra درمنه
tanaisie خولنجان
A A وزن مساوى
پنج تا 10 گرم آن را در يك ليتر آب
دم كرده 2 تا 4 فنجان صبح ناشتا ميل شود
و 8 تا 10 گرم كه در 120 گرم آب دم
شود بطور تنقيه ضد oxyure دستور
داده مىشود .
حب ضد آنوره
pil contre anorrhee
عصاره آبسنت
عصاره ژانسيان
عصاره centaure
a a 5 سانتى گرم
گرد كنكينا مقدار كافى
براى يك حب كه از يك تا دو عدد
قبل از غذا ميل شود .
تيزان . tisane abs
به فرمول بيمارستانهاى پاريس
شاخه‌هاى گلدار آبسنت چهار گرم
آب جوش يك ليتر
كه مدت يك ساعت دم كره صاف نمايند .


بسم الله الرحمن الرحيم ( مجموعه پزشكى ) بخش يكم شرح داروها و فرمولهاى دستورى وجالينوسى آبسنت - absinthe يا artemisia absinthinum ( افسنطين ) نباتى است از طائفه - syna ntherees كه برگ و شاخه‌هاى گل آن در طب مورد مصرف است .
ماده مؤثره - يك اسانس و يك ماده تلخ دارد موسوم به absinthine خواص پزشكى - مقوى معده وجهاز هضم بوده در oxyure وآسكاريدها و در amenorrhee نزد دختران جوان مصرف مىشود .
مقدار خوراك - گرد آن را از داخل 50 سانتى تا دو گرم در كاشه بطور مقوى معده و 4 تا 10 گرم ضد كرم و در اطفال 20 سانتى گرم براى هر سال آنها داده مىشود .
عصاره آبى آن براى تقويت معده و هضم از 10 تا 50 سانتى و به طور صد گرم يك تا 5 / 3 گرم .
تنطور يك پنجم آن 2 تا 15 گرم در potion يا شراب يا mixture ( 30 گرم در هزار شراب سفيد ) از 30 تا 120 گرم و tisane 5 تا 10 گرم در هزار بطور انفوزيون .
اسپس ضد كرم espece آبسنت absinthe افسنتين camomille بابونه semen contra درمنه tanaisie خولنجان A A وزن مساوى پنج تا 10 گرم آن را در يك ليتر آب دم كرده 2 تا 4 فنجان صبح ناشتا ميل شود و 8 تا 10 گرم كه در 120 گرم آب دم شود بطور تنقيه ضد oxyure دستور داده مىشود .
حب ضد آنوره pil contre anorrhee عصاره آبسنت عصاره ژانسيان عصاره centaure a a 5 سانتى گرم گرد كنكينا مقدار كافى براى يك حب كه از يك تا دو عدد قبل از غذا ميل شود .
تيزان . tisane abs به فرمول بيمارستانهاى پاريس شاخه‌هاى گلدار آبسنت چهار گرم آب جوش يك ليتر كه مدت يك ساعت دم كره صاف نمايند .

1


tisane contre amenorrhee
برگ آبسنت
برگ A A armoise
برگ نعناع پنج گرم
آب جوش يك ليتر
صاف نموده و بتوسط قند شيرين نمائيد . معمولا گيلاس گيلاس بايد ميل شود . شراب معطر vin aromatipue
به فرمول كدكس قديم فرانسه
alcoolature vulneraire 125 گرم
شراب قرمز 875 گرم
بطور شستشو و پانسمان در بعضى زخمهاى
ulcere مصرف مىشود .
comp . abs . tcint
elixir
stomachipue de stoughton
آبسنت chamaedrys 25 25 ريشه
ژانسيان 25 پوست نارنج تلخ 25 روبارب
( ريوند ) 25 صبر زرد كاب 5 كاسكاريل 5
و الكل 60 درجه 1000 - مدت ده روز
خيس داده بگذرانيد و صاف كنيد .
مقدار خوراك آن 5 تا 20 گرم است .
الكزير مقوى elixir tonipue
به فرمول jendrin
عرق نعناع يا شراب مالاگا 250 گرم
عصاره كاسكاريل وآبسنت وژانسيان
و myrrhe ( مرمكى ) از هر كدام 5 گرم
گل بابونه 6 گرم پوست نارنج تلخ 10 گرم
كربنات دو پطاس 15 گرم .
بسائيد و 2 روز بخيسانيد و صاف كنيد .
يك قاشق قهوه خورى در نصف گيلاس
آب يك ربع قبل از غذا ميل شود .
. abs ' conserve d
گرد قند سفيد 500 گرم
absinthe 20 گرم
عرق آبسنت مقدار كافى
مطابق دستورهاى داروسازى يك
كنسرو تازه ساخته شود .
مقدار خوراك آن روزانه 10 تا 12
گرم است .
بخور محرك
fumigation stimulante
آبسنت A A
armoise ( بومادران ) 20 گرم
آب جوش 1000 گرم
مخلوط نموده بخور دهيد .
. vul . alcoolat
codex 1937
نامهاى ديگر - eau vulneraire
spiritueuse
برگ تازه آبسنت - angelipue
( انجدان ) - بازيليك calament -
fenouil - hisope ( زوفا ) نعناع
فلفلى marjolaine ( مرزنجوش ) -
melisse ( بادرنجبوبه ) - origan -
romarin - rue ( سداب ) sauge -
serpolet - تيم - شاخه‌هاى گل دار
و تازه lavande ( اسطخودوس ) -
شاخه‌هاى گل دار و تازه millepertois
از هر كدام صد گرم ، الكل شصت درجه
4500 گرم .
دستورات داروسازى - گياهها را
بدوا خورد كرده در حمام مارى يك اسباب
قرع وانبيق جاى دهيد و سپس الكل را


tisane contre amenorrhee برگ آبسنت برگ A A armoise برگ نعناع پنج گرم آب جوش يك ليتر صاف نموده و بتوسط قند شيرين نمائيد . معمولا گيلاس گيلاس بايد ميل شود . شراب معطر vin aromatipue به فرمول كدكس قديم فرانسه alcoolature vulneraire 125 گرم شراب قرمز 875 گرم بطور شستشو و پانسمان در بعضى زخمهاى ulcere مصرف مىشود .
comp . abs . tcint elixir stomachipue de stoughton آبسنت chamaedrys 25 25 ريشه ژانسيان 25 پوست نارنج تلخ 25 روبارب ( ريوند ) 25 صبر زرد كاب 5 كاسكاريل 5 و الكل 60 درجه 1000 - مدت ده روز خيس داده بگذرانيد و صاف كنيد .
مقدار خوراك آن 5 تا 20 گرم است .
الكزير مقوى elixir tonipue به فرمول jendrin عرق نعناع يا شراب مالاگا 250 گرم عصاره كاسكاريل وآبسنت وژانسيان و myrrhe ( مرمكى ) از هر كدام 5 گرم گل بابونه 6 گرم پوست نارنج تلخ 10 گرم كربنات دو پطاس 15 گرم .
بسائيد و 2 روز بخيسانيد و صاف كنيد .
يك قاشق قهوه خورى در نصف گيلاس آب يك ربع قبل از غذا ميل شود .
. abs ' conserve d گرد قند سفيد 500 گرم absinthe 20 گرم عرق آبسنت مقدار كافى مطابق دستورهاى داروسازى يك كنسرو تازه ساخته شود .
مقدار خوراك آن روزانه 10 تا 12 گرم است .
بخور محرك fumigation stimulante آبسنت A A armoise ( بومادران ) 20 گرم آب جوش 1000 گرم مخلوط نموده بخور دهيد .
. vul . alcoolat codex 1937 نامهاى ديگر - eau vulneraire spiritueuse برگ تازه آبسنت - angelipue ( انجدان ) - بازيليك calament - fenouil - hisope ( زوفا ) نعناع فلفلى marjolaine ( مرزنجوش ) - melisse ( بادرنجبوبه ) - origan - romarin - rue ( سداب ) sauge - serpolet - تيم - شاخه‌هاى گل دار و تازه lavande ( اسطخودوس ) - شاخه‌هاى گل دار و تازه millepertois از هر كدام صد گرم ، الكل شصت درجه 4500 گرم .
دستورات داروسازى - گياهها را بدوا خورد كرده در حمام مارى يك اسباب قرع وانبيق جاى دهيد و سپس الكل را

2


روى آن سر داده و در مدت شش روز
جاى خنك خيس داده بعد از خاتمه اين مدت
تقطير نموده سه هزار گرم الكلا اخذ كنيد .
مقدار خوراك آن 5 - 8 گرم در
شربت قند و بطور پانسمان نيز دستور
داده مىشود .
alcoolature vulneraire
به فرمول كدكس 1937
نامهاى ديگر - vulneraire - teint
يا vulneraire rouge - مواد آن
همان مواد الكلاى آنست منتها مدت خيساندن
ده روز بوده و طريقه تهيه آن مانند تهيه
الكلاتورهاست .
در كدكس قديم فرانسه براى تهيه
شرابهاى معطر به كار مىرفته است .
آن را امروزه به شكل پانسمان استعمال
مىكنند .
عدم توافق - با املاح آهن و زنگ
واستات دو پلمب موافقت ندارد .
آبسنتين - absinthine - ماده تلخ
absinthe و به شكل تبلورات بىرنگ ظاهر
مىشود كمى در آب محلول و به مقدار بيشتر
در الكل حل مىشود .
بطور مقوى معده به صورت حب‌هاى
5 سانتى گرمى يك تا دو عدد با غذا ميل
مىشود .
آستانيليد acetanilide يا
acetamide - phenyle يا anti
febrine به شكل تيغه‌هاى بىرنگ با طعم
تلخ محلول در 220 قسمت آب و 4 قسمت
الكل واطر وكلروفرم - در گليسرين
و روغنها غير محلولست در مجاورت بعضى
محصولات مخصوصا اجسام فنوليك وكلرال
و غيره مايع مىشود .
خواص پزشكى - antipyretipue
و analgesipue كه در نورانژيها -
روماتيسم‌ها و درد‌هاى عصبى داده مىشود
ولى براى اشخاص leucemipue
و cardiapue و chlorotipue خوب
نيست .
اگر مقدار زياد دستور داده شود بواسطه
تخريب همو گلبين cyanose ايجاد مىشود .
مقدار خوراك - از داخل 25 سانتى
تا يك گرم و در 24 ساعت مىدهند ولى
بايد دقت شود كه مقدار نامبرده را يك
مرتبه ندهند - معمولا بطور كاشه يا بسته
مصرف مىشود .
cachet antipyretique
بفورمول berger
Antipyrine 5 گرم
phenacetine 2 گرم
Acetanilide 1 گرم
16 كاشه 50 سانتى گرمى ساخته روزانه
2 تا 6 عدد در phtisie داده مىشود .
آسيد آستيك - Acide acetique
يا acidum aceticum يا جوهر سركه .
به سه شكل ديده مىشود :
1 - Cristallisable . Acet . Ac
( جوهر سركه خالص ) كه مايعيست بىرنگ
و در پائين تر از 17 درجه متبلور مىشود
داراى بوئيست زننده و سوزان محلول در
آب و الكل واطر و گليسرين - 56 قطره
آن يك گرم است


روى آن سر داده و در مدت شش روز جاى خنك خيس داده بعد از خاتمه اين مدت تقطير نموده سه هزار گرم الكلا اخذ كنيد .
مقدار خوراك آن 5 - 8 گرم در شربت قند و بطور پانسمان نيز دستور داده مىشود .
alcoolature vulneraire به فرمول كدكس 1937 نامهاى ديگر - vulneraire - teint يا vulneraire rouge - مواد آن همان مواد الكلاى آنست منتها مدت خيساندن ده روز بوده و طريقه تهيه آن مانند تهيه الكلاتورهاست .
در كدكس قديم فرانسه براى تهيه شرابهاى معطر به كار مىرفته است .
آن را امروزه به شكل پانسمان استعمال مىكنند .
عدم توافق - با املاح آهن و زنگ واستات دو پلمب موافقت ندارد .
آبسنتين - absinthine - ماده تلخ absinthe و به شكل تبلورات بىرنگ ظاهر مىشود كمى در آب محلول و به مقدار بيشتر در الكل حل مىشود .
بطور مقوى معده به صورت حب‌هاى 5 سانتى گرمى يك تا دو عدد با غذا ميل مىشود .
آستانيليد acetanilide يا acetamide - phenyle يا anti febrine به شكل تيغه‌هاى بىرنگ با طعم تلخ محلول در 220 قسمت آب و 4 قسمت الكل واطر وكلروفرم - در گليسرين و روغنها غير محلولست در مجاورت بعضى محصولات مخصوصا اجسام فنوليك وكلرال و غيره مايع مىشود .
خواص پزشكى - antipyretipue و analgesipue كه در نورانژيها - روماتيسم‌ها و درد‌هاى عصبى داده مىشود ولى براى اشخاص leucemipue و cardiapue و chlorotipue خوب نيست .
اگر مقدار زياد دستور داده شود بواسطه تخريب همو گلبين cyanose ايجاد مىشود .
مقدار خوراك - از داخل 25 سانتى تا يك گرم و در 24 ساعت مىدهند ولى بايد دقت شود كه مقدار نامبرده را يك مرتبه ندهند - معمولا بطور كاشه يا بسته مصرف مىشود .
cachet antipyretique بفورمول berger Antipyrine 5 گرم phenacetine 2 گرم Acetanilide 1 گرم 16 كاشه 50 سانتى گرمى ساخته روزانه 2 تا 6 عدد در phtisie داده مىشود .
آسيد آستيك - Acide acetique يا acidum aceticum يا جوهر سركه .
به سه شكل ديده مىشود :
1 - Cristallisable . Acet . Ac ( جوهر سركه خالص ) كه مايعيست بىرنگ و در پائين تر از 17 درجه متبلور مىشود داراى بوئيست زننده و سوزان محلول در آب و الكل واطر و گليسرين - 56 قطره آن يك گرم است

3


2 - de Commerce . Acet . Ac
يا Acide pyroligneux كه مايعى
است با وزن مخصوص 060 / 1 و تقريبا
50 در صد اسيد استيك قابل تبلور دارد .
سركه سفيد شراب - كه 6 تا 8 در صد
اسيد قابل تبلور دارد .
استعمال پزشكى - از داخل سركه محرك
اشتها و هضم بوده ضد قليائيهاست ( 3 تا 4 قاشق آش خورى در يك ليتر آب ) .
از خارج اسيد استيك كريستاليزابل
به حالت Caustique ( محرق ) در ميخچه‌ها
و يا بطور Vesicant مصرف مىشود .
محلولات رقيق آن بطور Lotion
در pelade ( كك و مك ) و محرك در
alopecie ( ريزش مو ) و خارش مصرف
مىشود .
بطور بخور و استنشاق در بعضى حالات
غش و ضعف داده مىشود .
Collodin Contre verrues
ضد زگيل بفرمول . Mantelin
Crist . Acet . Ac } A A
Chlorale hydrate } 6 گرم
Acide Salicylique } A A
Ethere } 4 گرم
Collodion 15 گرم
Lotion Contre Calvitie
بفرمول Brocq
Crist - Acet . Ac 5 گرم
Teint Cantharide 10 گرم
Teint romarin } A A
Teint jaborandi } 25 گرم
rhum 150 گرم
vaginale . Mixture pour injecl
سركه سفيد يا vinaigre blanc 300 گرم
Teint eucalyptus 45 گرم
salicylique . Ac 1 گرم
Salicylate de Na 20 گرم
يك تا 5 قاشق آشخورى در يك ليتر
آب نيم گرم ضد چرك داده‌گى Cancere
uterine مصرف مىشود .
Mixt contre lupus
بفرمول Gauchet
Crist . Acet . Ac } A A = P . E
iode ' Teint d } از هر كدام وزن مساوى
بطور مالش 2 تا 3 دفعه در روز مصرف
مىشود .
Mixt Contre pelade
يا ضد كك و مك بفرمول Balerz
crist . Acet . Ac 1 - 5 گرم
chloral hyd 5 گرم
Ether 25 گرم
Oxymelle Simple
Vinaigre blanc ( سركه سفيد ) 500 گرم
Miel blanc ( عسل سفيد ) 2000 گرم
تا بقوام شربت بپزند - مقدار خوراك
آن 60 گرم در يك كيلو آب يا تيزانست .
Oxycrate
بفرمول بيمارستهانهاى پاريس
Vinaigre blanc ( سركه سفيد ) 30 گرم
Eau Froide ( آب سرد ) 1000 گرم
مخلوط كنيد .


2 - de Commerce . Acet . Ac يا Acide pyroligneux كه مايعى است با وزن مخصوص 060 / 1 و تقريبا 50 در صد اسيد استيك قابل تبلور دارد .
سركه سفيد شراب - كه 6 تا 8 در صد اسيد قابل تبلور دارد .
استعمال پزشكى - از داخل سركه محرك اشتها و هضم بوده ضد قليائيهاست ( 3 تا 4 قاشق آش خورى در يك ليتر آب ) .
از خارج اسيد استيك كريستاليزابل به حالت Caustique ( محرق ) در ميخچه‌ها و يا بطور Vesicant مصرف مىشود .
محلولات رقيق آن بطور Lotion در pelade ( كك و مك ) و محرك در alopecie ( ريزش مو ) و خارش مصرف مىشود .
بطور بخور و استنشاق در بعضى حالات غش و ضعف داده مىشود .
Collodin Contre verrues ضد زگيل بفرمول . Mantelin Crist . Acet . Ac } A A Chlorale hydrate } 6 گرم Acide Salicylique } A A Ethere } 4 گرم Collodion 15 گرم Lotion Contre Calvitie بفرمول Brocq Crist - Acet . Ac 5 گرم Teint Cantharide 10 گرم Teint romarin } A A Teint jaborandi } 25 گرم rhum 150 گرم vaginale . Mixture pour injecl سركه سفيد يا vinaigre blanc 300 گرم Teint eucalyptus 45 گرم salicylique . Ac 1 گرم Salicylate de Na 20 گرم يك تا 5 قاشق آشخورى در يك ليتر آب نيم گرم ضد چرك داده‌گى Cancere uterine مصرف مىشود .
Mixt contre lupus بفرمول Gauchet Crist . Acet . Ac } A A = P . E iode ' Teint d } از هر كدام وزن مساوى بطور مالش 2 تا 3 دفعه در روز مصرف مىشود .
Mixt Contre pelade يا ضد كك و مك بفرمول Balerz crist . Acet . Ac 1 - 5 گرم chloral hyd 5 گرم Ether 25 گرم Oxymelle Simple Vinaigre blanc ( سركه سفيد ) 500 گرم Miel blanc ( عسل سفيد ) 2000 گرم تا بقوام شربت بپزند - مقدار خوراك آن 60 گرم در يك كيلو آب يا تيزانست .
Oxycrate بفرمول بيمارستهانهاى پاريس Vinaigre blanc ( سركه سفيد ) 30 گرم Eau Froide ( آب سرد ) 1000 گرم مخلوط كنيد .

4

لا يتم تسجيل الدخول!